9 februari 2018

"De lat moet omhoog. Taal is alles"

 

"Ja, er is ongelijkheid in het onderwijs. Maar de voornaamste bron is gebrekkige kennis van het Nederlands." Onderwijsminister Hilde Crevits (CD&V) zet de puntjes op de i na het fel besproken onderzoek van Unia. "De lat moet en gaat omhoog. Taal is alles."

Dat je met de naam Samira nog altijd meer risico loopt op een B- of C-attest dan als je Hilde heet: die conclusie uit wetenschappelijk onderzoek leidde deze week tot een politiek stormpje. N-VA focuste zich zoals gebruikelijk op opdrachtgever Unia om het onderzoek onderuit te halen. Maar ook minister Crevits serveerde de methodiek af. Het leverde haar de kritiek op dat ze N-VA achterna holt. Wat is het nu?

"Voor alle duidelijkheid: ik ontken niet dat er ongelijkheid in ons onderwijs bestaat en dat we dat moeten bestrijden. Wat mij wel stoort aan die studie - die maar onderzoek deed tot 2014 - is dat Unia zwijgt over de waslijst aan hervormingen die deze regering heeft doorgevoerd om dat aan te pakken. De focus ligt daarbij sterk op taal, omdat dit de voornaamste bron van ongelijkheid is. Het kleuteronderwijs krijgt extra middelen voor taaltrajecten. In de nieuwe eindtermen wordt basisgeletterdheid Nederlands een vereiste. We hervormen het volwassenenonderwijs met focus op kwetsbare mensen. Ouders van kleuters kunnen nu in sommige scholen om 16 uur een halfuurtje in de klas komen om dezelfde begrippen te leren als hun kleuters, zodat ze thuis kunnen communiceren. En ik liet 'Colombus' ontwikkelen, een digitaal platform waarmee vijfde- en zesdejaars op basis van hun kennis en interesses advies krijgen over opleidingen die bij hen passen. Deze test kan jongeren en ouders overtuigen om de sprong naar hoger onderwijs te maken."

Unia liet uitschijnen dat er een probleem ligt bij het wereldbeeld van leerkrachten.

"Dat vind ik niet correct. De onderzoekers hebben vastgesteld dat er meer kwetsbare kinderen een B- of C-attest krijgen. Maar ze hebben niet in de diepte gekeken naar de resultaten die ze halen. Bovendien is de indruk gewekt dat één leerkracht over het lot van een leerling beslist. Dat is niet zo, dat gebeurt door klassenraden. Wat blijkt trouwens uit dezelfde studie? Dat leerkrachten vandaag veel positiever staan tegenover diversiteit dan vroeger. Conclusie: ik ben bereid dit verder te bestuderen. En ik zet volop in op een versterking van de lerarenopleiding, die wel degelijk aan verbetering toe is. Er is al een module armoedeherkenning ingebouwd, er is een opleiding om Nederlands te geven aan wie de taal niet thuis spreekt en ik zoek manieren om ervoor te zorgen dat de minst ervaren leerkrachten niet in de moeilijkste klassen terechtkomen. Maar alle Vlaamse leerkrachten met een slecht geweten opzadelen, dat pik ik niet."

Over het taalniveau op de lagere school kreeg u vorig jaar een veel pijnlijker onderzoek op uw bord: qua leesvaardigheid is Vlaanderen wereldwijd de sterkste zakker.

"Dat klopt. Vorig jaar kregen we al een eerste indicatie met het PISA-onderzoek voor het middelbaar. Dat is bij mij keihard aangekomen. Omdat de besten minder goed worden, maar ook omdat de groep die het basisniveau niet haalt, bijna verdubbelt. En we moeten een kat een kat noemen: dat gaat vooral over jongeren die thuis geen Nederlands spreken. Ik onderschrijf volledig wat Oeso-expert Dirk Van Damme zegt: er is de voorbije jaren te weinig aandacht gegaan naar taal. Maar zoals ik al aantoonde: we werken hard om het tij te keren."

Het aantal uren taalinstructie in het lager onderwijs is fors gedaald. Hoe komt dat?

"Ik stel dat ook vast. Sommigen zeggen dat de focus te veel verlegd is naar de STEM-vakken. Maar ik bestrijd dat, omdat wetenschappen en techniek onderrichten ook alleen maar kan via begrijpend lezen. Soit, ik wil dit absoluut aangepakt zien. En daarom ben ik deze week met het hele onderwijsveld naar een school in Nederland geweest, die 10 jaar geleden dramatische resultaten haalde en nu een volledige omslag heeft gemaakt door in te zetten op hardop begrijpend lezen in groep. Wat hebben die dus gedaan? De lag hoog gelegd voor iedereen. Ook voor de kinderen met een kwetsbare achtergrond. Ik ben daar geweldig voor. Het is wetenschappelijk bewezen dat als je lage verwachtingen hebt, een kind zich gaat richten naar die lagere verwachtingen. Dat is een kapitale fout. Ik zeg dus: de lat moet hoger. Taal is alles."

Dirk Van Damme zegt dat het hele onderwijsveld is aangetast door taalrelativisme: 'Als een migrantenkind zich kan een beetje kan behelpen, is het goed'.

"Ik kan niet voor het verleden spreken. Maar ik ben ervan overtuigd dat iedereen nu wel wakker is. Alleen heeft het tijd nodig om die omslag te maken, en het engagement van iedereen. Sommige allochtone ouders zitten in hun eigen gemeenschap waar zelden een woord Nederlands gesproken wordt. In Limburg zijn er leraars die vaststellen dat kinderen van mensen die pakweg 30 jaar geleden ook in hun klas zaten, amper Nederlands spreken. Dat is ongelofelijk jammer. Vandaar dat ik zo vaak oproep dat scholen de brug moeten vormen met de gemeenschappen, en omgekeerd. Uit die oproep is al een prachtig project gekomen, namelijk de vzw PEP, die via rolmodellen kansengroepen aanmoedigt om te studeren. Ik ondersteun dat project met middelen, omdat het zo mooi is."

Directies die grote inspanningen doen om ouders op school te brengen, zeggen: 'We bereiken de helft'.

"Dat is zo. En ook op dat vlak heb ik bijgeleerd in die school in Nederland. Daar vragen ze bij de inschrijving dat de ouders om de 4 weken naar school komen om de progressie van hun kinderen te bespreken. Het gevolg is dat ze nu zelfs wachtlijsten hebben moeten aanleggen. Maar ook bij ons wordt er goed werk geleverd, hoor. Mijn speechschrijver geeft Latijn in Anderlecht. In zijn klas is er maar 1 met Nederlands als thuistaal, maar al zijn leerlingen spreken goed Nederlands. Ook de media hebben een taak om niet alleen de negatieve, maar ook de positieve migratieverhalen te belichten."

U zegt dat iedereen wakker geschud is, maar dan komt het GO! opzetten met een richtlijn die moedertaal op school toelaat.

"De kritiek die daarop gekomen is, was niet geheel terecht. Het had vooral te maken met onhandige communicatie. GO! bedoelt helemaal niet dat Arabisch de voertaal mag worden op school. Wat het zegt, is dat het beter is voor het leerproces dat een kind dat amper Nederlands spreekt, gerust eventjes mag terugvallen op zijn eigen taal. Als er een kind in een klas komt dat alleen Swahili spreekt en er zit in die klas nog een ander kind dat die taal ook beheerst, dan is het geen schande dat die elkaar wat helpen. Als het doel maar is: beter Nederlands kennen."

Het GO! hamert heel sterk op welbevinden. Bij veel Vlamingen klinkt dat als volgt in de oren: 'Als het niet gaat, moet je niet te hard proberen'.

(geërgerd) "Dat vind ik nu eens echt zo'n misvatting. Je goed voelen en goed presteren zijn toch niet tegengesteld? Om goed te studeren, moet je goed in je vel zitten. Anderzijds kan uitgedaagd worden je net ook een goed gevoel geven. Sportief, maar ook intellectueel."

Inderdaad. Ikzelf bewaar mijn beste herinneringen aan de leraar Latijn in het eerste middelbaar. Dat was geen welbevinden, maar dril. Professor Wim Van den Broeck (VUB) zegt het ook: 'Niet alle leren is leuk'.

"Het traditionele instructiemodel is in de loop der jaren inderdaad op sommige plaatsen vervangen door ervaringsgericht leren. Vandaag bieden scholen eerder een mix aan: eerst instructie en dan toepassing in groepjes. De resultaten daarvan zijn goed. Maar er is vrijheid van onderwijs, hé. Steiner vindt dat je eerst moet ervaren en dan studeren. Ook dat levert goeie resultaten op."

Straks is er Franckensteiner. N-VA'ers Theo Francken en Koen Daniëls willen hun eigen school oprichten omdat ze de koepels als te politiek correct zien. Stoort u dat?

(lacht) "Het verheugt mij net dat N-VA de vrijheid van onderwijs blijft onderschrijven. Wat mij wel stoorde, is dat ze het hadden over 'een school met alleen maar geïnspireerde leerkrachten'. Alsof er alleen maar inspiratie mogelijk is in hun school. Geloof me: ik kom jaarlijks op honderden scholen, ik ontmoet daar niet anders dan geëngageerde mensen. Het beeld dat engagement gefnuikt wordt door de netten, is er los over. Maar mensen die een school willen oprichten, zijn welkom. Misschien moet ik het ook wel doen. Mijn moeder zegt dat ik met ouder en rustiger worden een goeie lerares zou zijn."

Wat zou het verschil zijn tussen Franckensteiner en het Heilige-Hildelyceum? Groen zegt dat N-VA op elitaire apartheidsscholen mikt.

"Ik ben iemand die kennisoverdracht heel belangrijk vindt, maar ook sociale vaardigheden. Jongeren moeten burgers zijn die onze normen en waarden in zich dragen, als ze uit de school komen. Vandaar dat ik ook zo hamer op het belang van burgerschap in de eindtermen. En het is ook mijn visie dat je het maximum moet proberen te halen uit álle kinderen. Mijn vader zei altijd: 'Wil je bakker worden? Doe maar. Maar probeer de beste bakker te zijn.'"

Voor N-VA is onderwijs een wapen in de identiteitsstrijd die ze volop voert en waarmee ze op uw traditionele achterban mikt. Laat CD&V zich niet de kaas van het brood eten?

"Ik zou niet weten waarom. Ons verhaal van rechten en plichten is zeer duidelijk. Ook wij willen niet inboeten op onze vrijheden. Niemand, geen enkele partij heeft het monopolie op wat men de Vlaamse identiteit noemt. Ik kom zelf uit een Vlaams nest, het Nederlands is voor mij een hoeksteen. Maar ik voel niet de aandrang om constant te polariseren. Ik probeer klare taal te spreken en toch te verbinden. Ik denk dat mensen dat appreciëren."

Hilde Crevits - DIETER DUJARDIN

Inhoud ↑

Categorie: 
 

Volg mij ook via

twitter

Foto's op Flickr

www.flickr.com
hilde.crevits' items Go tohilde.crevits' photostream