11 februari 2014

Iedereen wordt beter van rekeningrijden.

 

De vele negatieve reacties op het proefproject voor rekeningrijden van Vlaams minister van Mobiliteit Hilde Crevits (CD&V) waren voorspelbaar. Mensen zullen nooit met de glimlach betalen voor iets wat ze als gratis beschouwen. Nochtans is 'slim' rekeningrijden de beste manier om de prijs van autorijden te corrigeren.

België heeft een fileprobleem, en dat probleem neemt onwaarschijnlijke proporties aan. Inrix, een leverancier van verkeersinformatie, maakt een ranglijst van steden in de wereld volgens het gemiddelde aantal verloren uren in de file. Brussel en Antwerpen staan op het podium, en met Gent heeft België nog een derde stad in de top 10. Geen enkel land doet beter.In 2013 verloor een bestuurder in België gemiddeld 60 uur in de file. In Nederland, dat op de tweede plaats staat, is dat 15 uur minder. Over dat probleem wordt al jaren gepraat, en een lange reeks mogelijke 'oplossingen' passeerde de revue: extra rijstroken, promotiecampagnes voor carpoolen, takeldiensten via de pechstrook, dubbeldek-autosnelwegen, beter en/of goedkoper openbaar vervoer, thuiswerk, noem maar op. Maar tot nog toe werd er bitter weinig concreets gedaan en het fileleed blijft verergeren.De meeste 'oplossingen' gaan hoe dan ook voorbij aan de kern van het probleem. In essentie is het fileprobleem nochtans een vrij standaard vraag- en aanbodprobleem door een incorrecte prijszetting, dat in elke basiscursus economie aan bod komt.Als mensen op het spitsuur beslissen al dan niet de wagen te nemen houden ze geen rekening met alle kosten die daaraan verbonden zijn. Kosten voor het milieu en vooral de impact van één extra wagen in het verkeer op het tijdverlies van alle andere bestuurders worden niet in rekening gebracht. Daardoor is de prijs van autorijden in de spits eigenlijk te laag, en wordt de vraag (het autogebruik) te groot.Investeringen in wegeninfrastructuur en in openbaar vervoer kunnen helpen, maar bieden niet meer dan tijdelijke oplossing zolang de kern van het probleem niet aangepakt wordt. Veruit de meest efficiënte oplossing voor het fileprobleem ligt in een correctere prijszetting voor autorijden.Zo'n correctere prijs voor autorijden begint bij het systeem van bedrijfswagens. Nergens is de prijs voor autogebruik meer scheefgetrokken dan voor wie over een bedrijfswagen beschikt. Aangezien die meestal aangeboden wordt met een tankkaart, is het gebruik van een bedrijfswagen voor de bestuurder zo goed als gratis. Dat leidt onvermijdelijk tot overmatig gebruik. Het fiscale voordeel voor bedrijfswagens is weinig meer dan een verkapte vorm van lastenverlaging die mensen aanmoedigt om zo veel mogelijk de auto te gebruiken.Gezien de belangrijke negatieve neveneffecten zijn bedrijfswagens een van de slechtst denkbare manieren van lastenverlaging. Het systeem kan dan ook beter afgeschaft worden en vervangen worden door directe lastenverlaging. De impact op de loonkosten blijft dan onveranderd, maar de prijs van autorijden wordt een pak correcter.

 

Keuze

 

Daarnaast is 'slim' rekeningrijden de beste manier om de prijs van het autorijden te corrigeren. Daarbij kan de prijs in functie van het tijdstip en de locatie aangepast worden, zoals ook de eigenlijke kostprijs van autorijden varieert volgens tijdstip en locatie. De bedoeling is zeker niet om voor inkomsten voor de overheid te zorgen, wel om elke bestuurder te confronteren met de echte kostprijs van zijn keuze om tijdens het spitsuur in de wagen te stappen.Via een correcte prijs kunnen vraag en aanbod op elkaar afgestemd worden. De inkomsten daarvan kunnen worden gebruikt om het bezit van een wagen goedkoper te maken (via een verlaging van de verkeersbelasting), voor investeringen in de wegeninfrastructuur, voor investeringen in het openbaar vervoer of eventueel zelfs om de lasten op arbeid te verlagen (het heeft meer zin om een schadelijke activiteit zoals filerijden te belasten dan een positieve activiteit zoals arbeid). Ruwe systemen van rekeningrijden worden al toegepast in Londen, Stockholm en Milaan. Telkens is het verkeer daar duidelijk verminderd.Dat er heel veel negatieve reacties op het aangekondigde proefproject voor rekeningrijden zouden komen, is zo logisch als wat: mensen zullen nooit met de glimlach betalen voor iets wat ze voordien als gratis beschouwden. De essentie is evenwel dat filerijden helemaal niet gratis is, maar belangrijke kosten impliceert voor het milieu en vooral qua tijdverlies. Hopen dat mensen hun rijgedrag spontaan aanpassen zal het verschil niet maken.Het mag cynisch klinken, maar mensen zullen hun gedrag enkel aanpassen als ze met de echte kosten van hun rijpatroon geconfronteerd worden. Niets doen en de files laten voor wat ze zijn, zou geen optie mogen zijn.Bart Van CraeynestChief economist van Petercam. Heeft een bedrijfswagen en treint al 15 jaar zowat dagelijks naar Brussel.

 

 © Mediafin

Categorie: 
 

Volg mij ook via

twitter

Foto's op Flickr

www.flickr.com
hilde.crevits' items Go tohilde.crevits' photostream