14 december 2016

Jongeren sociaal engagement aanleren

 

Wie goed kijkt, kan tussen de bomen van het onderwijsbos een nieuwe fonkeling ontdekken. Ze is nog pril, ze heeft zelfs nog geen Nederlandse benaming. Community service learning wordt het vaak genoemd, misschien te vertalen als 'leren via gemeenschapsdienst', 'dienend leren' of 'sociaal engagement aanleren'. Het hoger onderwijs liep er al storm voor, het ­secundair onderwijs zet zich nu ook in de startblokken.

In het hoger onderwijs waren het de leraren- en de ingenieursopleidingen die de weg baanden. De eerste lieten hun studenten jaren geleden al via het sociaal werk en de OCMW's kennismaken met de wereld van de armen en kwets­baren. Aanvankelijk ging het om vrijwilligerswerk, maar stilaan werden die projecten van huiswerkbegeleiding en taalondersteuning erkend als deel van de opleiding. Leraars moeten de wereld kennen. Dat bevestigde ook minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V).

Ook in de ingenieurs­opleidingen begon het als vrijwilligerswerk buiten het curriculum: het uitdenken van producten voor personen met een handicap en voor non-profitorganisaties. Cera gaf er prijzen voor. De opleidingen begonnen het voor- en natraject te coachen en geven er nu studiepunten voor.

Vandaag groeien in alle universiteiten en hogescholen zulke initiatieven, bleek gisteren op een studiedag van het Ucsia aan de Universiteit Antwerpen. Toekomstige apothekers buigen zich over het geneesmiddelengebruik van kwetsbare groepen; criminologen en theologen bespreken met gedetineerden de zin van hun gevangenisstraf; geschiedenisstudenten leren werken met vluchtelingen en hun kinderen; studenten politieke sociologie zetten vrijwilligersprojecten op in Gentse buurten.

En allemaal leren ze daaruit. Het is een werkvorm die de muren van de auditoria sloopt, die studenten onderdompelt in een wereld die ze anders nooit zouden ontdekken, die hen sociale vaardigheden bijbrengt en die beloond wordt met echte studiepunten.

Zulke projecten zijn ruimer dan stages (die alleen het geleerde toepassen) en zijn meer dan vrijwilligerswerk, want ze zijn ingebed in de opleiding.

De vicerectoren van de vijf universiteiten - Gent, Leuven, Antwerpen, Brussel en Hasselt - zegden gisteren toe om die projecten duurzaam te maken en ze in te bouwen in de curricula. Als Vlaanderen doorzet, kan het straks samen met Ierland en Spanje de koppositie innemen in Europa en kan het naar Amerikaanse hoogten evolueren. Daar namen al 1.100 universiteiten community service learning in hun programma's op.

Ook in het middelbaar onderwijs groeien tal van projecten. En ook zij krijgen steun van bovenaf. De topman van het katholiek onderwijs, Lieven Boeve, ziet community service learning passen in zijn 'katholieke dialoogschool'. De school moet openstaan voor de wereld en voor solidariteit en engagement. Het onderwijsnet rondt de komende maanden een methode van aanpak af en een navorming voor leerkrachten. Het is de bedoeling dat een eerste reeks scholen er volgend schooljaar mee begint.

Een tweede reeks scholen eigenlijk, merken de jezuïeten op, want hun colleges kennen zoiets al járen. In hun vijfde of zesde jaar worden één tot twee officiële lesuren vrijgemaakt voor het 'Sociaal Project'. Leerlingen engageren zich in de omgeving van de school: wandelnamiddagen met gehandicapten, animatie voor bejaarden, huiswerkbegeleiding voor migrantenkinderen, gezelschapsspelen met kinderen van vluchtelingen. Een coach van de school bereidt hen voor, ze moeten ook terugkoppelen naar de school en de klas, en ze krijgen een beoordeling. Die projecten doen een wereld opengaan die leerlingen anders in geen vijftig jaar zouden ontdekken. Het traint hen in sociale en andere vaardigheden; het maakt dienstbaarheid, sociaal engagement, vrijwilligerswerk en zorg verstrekken 'normaal'.

Veel technische en beroepsscholen hebben al jaren kleinere projecten die min of meer hetzelfde bereiken. Eenvoudige dienstverlening aan rusthuizen of gehandicaptenvoorzieningen, die dikwijls deel uitmaakt van het curriculum en goede leermomenten biedt.

Aan universiteiten en hogescholen is nauwelijks weerstand tegen zulke projecten. In het middelbaar onderwijs wel. De brede menselijke vorming lijdt onder de toenemende druk van de leerplannen. Die bevatten almaar meer 'stof' die moet worden gezien; het is alsof niets daarvan kan worden gemist. Mis. Niet alle stof is even noodzakelijk. De wereld doen opengaan, de motivatie van jongeren doen toenemen door het onderwijs levensecht te maken, sociale vaardig­heden aanleren, leren solidair zijn en voor anderen zorgen, dát kan niet gemist worden.

Guy Tegenbos is columnist van deze krant. Wekelijks laat hij zijn blik gaan over politiek en beleid.

GUY TEGENBOS

Inhoud ↑

Categorie: 
 

Volg mij ook via

twitter

Foto's op Flickr

www.flickr.com
hilde.crevits' items Go tohilde.crevits' photostream