6 februari 2018

"Klok kan jonge lezertjes helpen... of om zeep helpen"

 

Zo snel mogelijk woorden of teksten lezen, met zo weinig mogelijk foutjes: met dat systeem bepalen heel wat scholen het leesniveau. Maar daar komt steeds meer kritiek op. "Het zorgt voor meer stress en minder leesplezier." En toch is afschaffen voor onderwijsexperts niet aan de orde.

Ouders kennen het maar al te goed: het leesniveau waarmee je kind in de lagere school meermaals thuiskomt, en het gevoel dat daarbij hoort - bleef hij steken, of sprong hij een niveautje hoger? Al jaren nemen verschillende scholen daarvoor een AVI-toets af, een afkorting voor Analyse Van Individualiseringsvormen. Dat systeem werd al in de vroege jaren 70 ontwikkeld in Nederland. Teksten worden ermee op hun moeilijkheidsgraad beoordeeld, leerlingen op hun technisch leesniveau. Met de chronometer onder tafel moet een kind een tekst zo snel mogelijk aflezen, en dat met zo weinig mogelijk fouten - of hij nu begrijpt wat er staat of niet. Ook uitgeverijen stapten mee aan boord, met labels op hun boek om aan te geven of een kind het niveau aankan of niet.

Maar recent onderzoek legde een pijnlijke realiteit bloot bij de kinderen van onze basisscholen: slechts een kwart gaf aan écht graag te lezen. Vooral een heikel punt in Vlaanderen en Nederland, de plekken waar de AVI-toetsen ingeburgerd zijn. En dat stoort Koen Van Bockstal, directeur van het Vlaams Fonds voor de Letteren. Hij wijt het probleem aan de "dictatuur" die hij AVI noemt. Technische vaardigheden komen vanzelf wel als een kind liever leest, meent hij. "Je kan ze stimuleren door voor te lezen, hen een leesuurtje te geven of te vertellen over voetbal aan de hand van een boek over Johan Cruijff."

Vlaams Parlementslid Jo De Ro (Open Vld) vindt een bondgenoot in Van Bockstal - op die nagel klopt hij al lang. "Het meetsysteem is een sport geworden: 'Haal zo snel mogelijk een bepaald niveau'. Dat baart me zorgen. Voor competitieve kinderen werkt het: zij pakken graag uit met een niveau. Andere kinderen bezorgt het pure stress, zo zag ik bij mijn jongste zoon. Zij dúrven op latere leeftijd niet meer aan een tekst beginnen."

Maar wat moet er nu eerst komen: leesplezier, of technische vaardigheid? "De redenering dat de techniek automatisch voortvloeit uit leesplezier, klopt niet", reageert leesexpert Astrid Geudens (Thomas More). "Het zou een cruciale vergissing zijn om daar minder aandacht aan te schenken. Zwakke lezers raken dan nog verder achterop en verliezen nog meer leesplezier. Losse projectjes die leesplezier centraal stellen, leveren veel minder op dan onderwijs dat technisch lezen, taal, begrip en leesplezier combineert."

Ouders die competitie ruiken, scholen die zich op niveaus vastpinnen: in die kritiek kan orthopedagoog Pol Ghesquière (KU Leuven) zich wél vinden. "Met een chronometer kan je een kind helpen en motiveren, óf om zeep helpen en frustreren. Veel scholen verwarren het middel nu met het doel. De vraag is waaróm scholen de niveaus gebruiken: om het resultaat om te zetten in een goed gesprek over de interesses van een kind, zodat het liever leest? Of als een competitie-instrument, met gefrustreerde kinderen tot gevolg? En waarom zouden kinderen zich dwangmatig moeten vastpinnen aan hun niveau, wanneer ze ook eens een ander niveau willen uitproberen?" Geudens: "Klopt. Heeft een kind de norm niet bereikt maar wél een grote sprong voorwaarts gemaakt, dan is het belangrijk om die vooruitgang te benadrukken."

Er beweegt wel wat op politiek vlak: zo heeft minister van Cultuur Sven Gatz (Open Vld) vorig jaar het 'Actieplan Leesbevordering' voorgesteld. Op vraag van minister Hilde Crevits (CD&V) heeft het onderwijsveld zich ook geëngageerd om met een concrete aanpak uit de bus te komen en komende maandag trekt Crevits zélf samen met onderwijsexperts naar Nederland, omdat scholen daar grote vooruitgang boeken. "Een werk van lange adem, maar de volgende generatie zal ervan profiteren", denkt Van Bockstal.

Vlaams parlementslid Jo De Ro - CELIEN MOORS

Inhoud ↑

Categorie: 
 

Volg mij ook via

twitter

Foto's op Flickr

www.flickr.com
hilde.crevits' items Go tohilde.crevits' photostream