6 februari 2018

'Mijn ogen zijn hier opengegaan'

 

Nee, Nederland is niet het nieuwe gidsland op het vlak van onderwijs. Maar wat begrijpend lezen betreft, wil minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) er wel een voorbeeld aan nemen. 'Bibliotheken met alle nieuwste boeken op school, dat moeten wij misschien ook maar gaan doen.'

Het was begin december toen de resultaten bekend geraakten van de internationale studie Progress in International Reading Literacy Study, kortweg PIRLS, dat de prestaties van 10-jarigen op het vlak van begrijpend lezen vergelijkt. Het resultaat was verontrustend: in tien jaar tijd is Vlaanderen niet gewoon enkele sporten gezakt, maar quasi van de ladder gedonderd. Achtste op 50 landen stonden we in 2006. In 2016 was dat pas 32ste.

Precies daarom is Crevits samen met de onderwijskoepels en een reeks experts de grens over getrokken. Want heel Vlaanderen verkeert vandaag in de situatie waar de Nederlandse school 't Palet in Eindhoven zich tien jaar geleden bevond. Onderaan de ladder.

Vandaag gaat het er heel anders aan toe. "Hij gebruikte zijn theezakjes altijd twee keer, nam zakjes peper en zout mee uit restaurants en vloog steeds economyclass", leest Ceren uit groep 8 (het zesde leerjaar) voor. Ze struikelt over het laatste woord. "Weten jullie wat dat is, economyclass? Nee?"

Niet juf Ingrid, wel Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) helpt Ceren en twee klasgenootjes vandaag om het in memoriam van Ikea-oprichter Ingvar Kamprad dat vorige week in de krant verscheen te begrijpen. Dat staat bol van tongbrekers als "gecultiveerd" en "gecompliceerd" en voor 11-jarigen onbekende begrippen als koketteren. Maar uitzonderlijk moeilijk is deze tekst niet voor deze groep kinderen. Iedere week bespreken ze op deze manier een onderwerp uit de actualiteit tijdens de les begrijpend lezen. Of beter: de les hardop denkend lezen.

Want waar bij ons begrijpend lezen vooral nog iets is wat individueel en bovenal in stilte gebeurt, is het in deze Eindhovense school een groepsactiviteit. Dat was niet altijd zo. Maar sinds de school tien jaar geleden een vernietigend inspectierapport kreeg, werd de directie buitengezet en gooiden ze het roer drastisch om. Een tekst lezen en analyseren doen ze hier bij voorkeur samen. Met de leerkracht bij de jongere kinderen, de iets ouderen zelfstandig in kleine groepjes.

Maar bovenal: ze lezen hardop, geven aan welk woord ze niet snappen en verbeteren elkaars uitspraak. Onderweg wordt hen aangeleerd om op basis van wat ze al weten over het onderwerp te voorspellen wat er zal volgen. Bovendien beginnen ze al in de kleuterschool kinderen warm te maken voor lezen en wordt lezen op alle mogelijke manieren aangemoedigd. Zelfs met een bingokaart die de leerlingen uitdaagt om op de gekste plekken - bijvoorbeeld omgekeerd op een stoel zittend - een boek in de hand te nemen. Het zijn strategieën die hebben geloond: vandaag is 't Palet een van de toppresteerders in Nederland.

Nederland maakte dus een gelijkaardige val: van de tweede naar de twintigste plek. Met één belangrijk verschil: waar Nederland op hetzelfde hoge niveau bleef, maar voorbijgestoken werd door een reeks landen die het nog beter deden, is Vlaanderen nog maar een schim van zichzelf. Dat blijkt uit enkele simpele cijfers over het Vlaamse leesonderricht.

Besteedden leraars in het vierde leerjaar in 2006 jaarlijks 146 uur aan leesinstructie, dan was dat in 2016 nog maar 84 uur. En hoewel de meeste Vlaamse ouders positief staan ten opzichte van lezen, zijn er tegelijkertijd nergens in West-Europa zoveel ouders die eerder negatief staan ten opzichte van lezen.

Het zijn twee van vele mogelijke verklaringen waarom het leesonderwijs er zo op achteruitgegaan is. Misschien is er de voorbije jaren te veel de nadruk gelegd op STEM, de technische vakken, opperen de meegereisde experts. Of hebben de leerkrachten hun handen te vol met het inclusieve onderwijs en het M-decreet? Er is niemand die weet waar de verdwenen leesuren nu aan besteed worden.

"Ik beschouw dit als een duidelijk signaal dat men het onderwijs weer moet laten focussen op haar kerntaken, waarvan begrijpend lezen er een is", zegt directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen Lieven Boeve. Versta: liever geen bijkomende taken meer, genre verkeerseducatie of omgang met huisdieren. "En we zullen onze scholen er nog meer bewust van maken dat de manier waarop ze lezen aanleren, heel belangrijk is." Zet Boeve de deur open om de leesmethode aan te pakken, dan hanteert Crevits liever de stormram. Ze is danig onder de indruk van wat ze in Nederland te zien kreeg. "Mijn ogen zijn hier opengegaan", zegt ze. "We moeten onze leesmethodes echt aanpassen. Dat hardop lezen heeft duidelijk zo'n groot effect." Waarom we dat nog niet eerder beseft hebben? Crevits moet het antwoord schuldig blijven. "Ik kan de leesmethodes niet opleggen. Dat is aan de scholen zelf."

Wel gaat ze naar huis met plannen. "Om sneller van elkaar te leren, wil ik een Vlaams-Nederlandse taalraad oprichten om onze expertise op het vlak van taalonderwijs te bundelen. Sowieso moeten wij onze kleuters al warm maken om te leren lezen. We hebben de hoogste participatiegraad ter wereld in ons kleuteronderwijs, maar we focussen te veel op het ontwikkelen van sociale vaardigheden en te weinig op leren. Dat kan beter."

En of we dat gehoord hebben, dat Eindhoven geen wijkbibliotheken meer heeft, maar iedere school zelf de nieuwste boeken uitleent aan haar leerlingen? "Dat wakkert het leesplezier automatisch aan. Ja, dat moeten wij misschien ook maar doen."

ANN VAN DEN BROEK

Inhoud ↑

Categorie: 
 

Volg mij ook via

twitter

Foto's op Flickr

www.flickr.com
hilde.crevits' items Go tohilde.crevits' photostream