24 november 2017

'Nieuw leren op de werkvloer laat kwetsbare jongeren links liggen'

 

Volgend jaar start het duaal leren, waarbij jongeren ervaring op de werkvloer opdoen. De bedrijven staan daarvoor te springen, maar het onderwijs vreest dat de zwaksten uit de boot vallen.

De 18-jarige Meryem ging vorig schooljaar twee maanden lang niet naar de les en kwam zelfs niet meer opdagen voor haar stage. Toen op het einde van het schooljaar bleek dat ze moest blijven zitten, gaf ze er de brui aan. 'Mijn punten waren goed, maar ik was het beu om naar school te gaan. Ik wou gewoon werken en geld verdienen. Toen heeft mijn papa me zonder dat ik het wist ingeschreven in het deeltijds onderwijs.'

Meryem leidt ons rond in de keuken van De Rotonde, het centrum voor deeltijds onderwijs in Gent. Bijna tweehonderd leerlingen volgen er twee dagen per week les terwijl ze de andere drie dagen werken in een bedrijf of een organisatie.

Voor Meryem was dat de verandering die ze nodig had. 'De leerkrachten zijn hier veel chiller en de lessen zijn leuk. Ik ga nog maar twee dagen per week naar school, terwijl ik de andere dagen in een restaurant werk.'

De toekomst van leerlingen zoals Meryem is onzeker nu het huidige systeem van Leren en Werken in Vlaanderen wordt vervangen door het nieuwe duaal leren. Dat start normaal gezien volgend schooljaar. Terwijl het bestaande systeem als de laatste stap van het watervalsysteem wordt gezien, wil de Vlaamse regering duaal leren presenteren als een volwaardig alternatief waar jongeren bewust voor kiezen. Ook jongeren in het voltijds technisch en beroepsonderwijs doen zo ervaring op de werkvloer op.

Bij De Rotonde vinden ze die opwaardering op zich positief. 'De combinatie van leren op school en leren op de werkvloer levert zeker een meerwaarde op. We juichen het toe dat de overheid duaal leren als een volwaardig alternatief beschouwt voor voltijdse technische opleidingen', zegt directeur Wouter Boute.

Maar daarbij dreigen de kwetsbare jongeren uit de boot te vallen, vreest Boute. 'De plannen leiden niet tot een verbreding van de doelgroep, maar tot een verschuiving. Terwijl het huidige leren en werken vooral kwetsbare leerlingen aanspreekt, moet duaal leren zich richten op de sterkere leerling. Waar kunnen onze kwetsbare leerlingen nog terecht als duaal leren ons aanbod vervangt? De meesten hebben geen evidente schoolloopbaan achter de rug. Ze hebben vaak intensieve ondersteuning nodig.'

Op tijd komen

De Rotonde staat niet alleen met die bezorgdheid. Ook in de centra voor deeltijds onderwijs stelt men zich de vraag waar hun leerlingen zullen belanden. Volgens berekeningen van de katholieke onderwijskoepel kan slechts een op de zes leerlingen in het huidige deeltijds onderwijs terecht in het duaal leren. 'Wij delen de bekommernis om de kwetsbaarste groepen', zegt Lieven Boeve, de topman van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. 'De doelgroep van het duaal leren zijn jongeren die voltijds naar school gaan, niet schoolmoe zijn en arbeidsrijp. De leerlingen in het systeem van leren en werken zijn in veel gevallen wel schoolmoe en niet meteen arbeidsrijp. Niet alle jongeren zullen dus aan de verwachtingen van de werkgevers voldoen. Zij dreigen uit de boot te vallen. Hen weer inschakelen in het voltijds onderwijs biedt geen oplossing.'

In Gent merken ze dat al. De school heeft al een proeftuin duaal leren voor de studierichting lassen. 'Slechts een van die zes leerlingen zien we in het nieuwe systeem goed functioneren', zegt Elise Burny, coördinator van het deeltijds onderwijs in De Rotonde. 'Een duale opleiding gaat uit van een standaardtraject voor alle jongeren. Het huidige leren en werken streeft net naar een individuele aanpak waarbij op maat en in kleine stappen naar certificaten en uiteindelijk een diploma wordt gewerkt. De focus ligt op het aanleren van de juiste werkattitudes, zoals op tijd komen en omgaan met feedback. In tweede instantie worden de beroepsvaardigheden zoals bepaalde lastechnieken aangeleerd. Wij werken niet enkel vanuit een economische gedachte, maar hebben ook een maatschappelijke bezorgdheid om de jongeren te vormen tot weerbare individuen.' Een deel van de jongeren wordt via voor- of brugtrajecten op school voorbereid om daarna pas ergens aan de slag te gaan.

Ook het nieuwe systeem van duaal leren zal alternatieven bieden voor leerlingen die nog niet arbeidsrijp zijn, luidt het bij Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V). 'De aanloopfase wordt georganiseerd door de centra deeltijds onderwijs en de Syntra-lesplaatsen wegens de daar aanwezige expertise. Als de aanloopfase voor de jongeren toch geen oplossing oplevert, kan de leerling worden doorverwezen naar een 'naadloos flexibel traject'. Zo maken we van duaal leren een sterk merk, maar hebben we ook voldoende vangnetten voor wie nog niet arbeidsrijp is of dreigt uit te vallen.'

De 'naadloos flexibele trajecten' komen er voor jongeren die het onderwijs dreigen te verlaten. Er is bij hen ook vaak sprake van spijbelgedrag, een problematische thuissituatie, delinquent gedrag of psychiatrische problemen, luidt het bij Crevits. De welzijnssector moet de trajecten organiseren.

Traject

Burny vreest dat leerlingen zo de band met het onderwijs verliezen. 'De overheid wil dat traject kort houden, maar dat zal niet bij alle leerlingen lukken. Eer een jongere in zo'n traject belandt, is er vaak een bundeling van allerlei problemen. Dat los je niet snel-snel op.' De Rotonde pleit er daarom voor beide systemen naast elkaar te laten bestaan, maar daar is politiek weinig draagvlak voor.

Zo dreigt de hervorming volgens Burny en Boute ertoe te leiden dat niet minder, maar meer jongeren zonder diploma het onderwijs verlaten. 'Er zal altijd een groep jongeren zijn die in het voltijds onderwijs niet functioneert. De zorg en de flexibiliteit die wij hier bieden, is voor sommige jongeren nodig. Hier zitten jongeren die elke dag twijfelen of ze wel naar school blijven gaan. In het duaal leren zoals het nu op papier staat, zullen zij er de brui aan geven.'

Wouter Boute - directeur De Rotonde - BARBARA MOENS

Inhoud ↑

Categorie: 
 

Volg mij ook via

twitter

Foto's op Flickr

www.flickr.com
hilde.crevits' items Go tohilde.crevits' photostream