18 september 2013

7de Onderzoek Verplaatsingsgedrag Vlaanderen

 

Verplaatsingen in Antwerpen en Gent tot bijna 50 procent duurzaam

De verplaatsingen in de grote steden Antwerpen en Gent gebeuren tot bijna de helft duurzaam. Voor hun woon-werkverplaatsingen tot 5 km neemt 41% van de Antwerpenaren de fiets. Dat blijkt uit het recentste onderzoek naar het verplaatsingsgedrag van Vlamingen ouder dan 6 jaar. Om duurzame verplaatsingen te promoten wil Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Hilde Crevits het mobiliteitsbudget nog breder bekend maken en blijvend investeren in fietsinfrastructuur, openbaar vervoer en sensibilisering.

 

Aantal verplaatsingen in Vlaanderen daalt

In 2012 heeft elke Vlaming ouder dan 6 jaar elke dag gemiddeld 2,72 verplaatsingen afgelegd. De jaren ervoor waren er dat 2,78 en 2,88. In 2007-2008 zelfs nog 3,14. De gemiddelde afstand per dag is 41,46 km. Per auto heeft de Vlaming op jaarbasis 15.709 km afgelegd, tegenover 16.315 km in het vorige onderzoek.

 

De verplaatsingswijze blijft grotendeels stabiel. Een kwart van de verplaatsingen gebeurt met de fiets (12,7%) of te voet (12%). Twee derde is voor rekening van de auto, als bestuurder (52%) of als passagier (16%). Het globale autogebruik blijft zo ongeveer gelijk. 5,7% van het aantal verplaatsingen gebeurt met het openbaar vervoer.

 

1 op 4 Vlamingen verplaatst zich niet dagelijks. Dit aandeel is gestegen. In september 2007-september 2008 was het 1 op 5 Vlamingen. De reden waarom mensen zich niet verplaatsen zijn divers. ‘Geen behoefte aan gehad’ is en blijft met 51,14% de belangrijkste reden om zich niet te verplaatsen. 28% blijkt zich niet te verplaatsen door verplaatsingsbeperkingen zoals een ziekte of handicap. 7,69% studeert of werkt thuis.

 

Heel wat van onze verplaatsingen zijn erg kort :

-      16,5 % is korter dan 1 km

-      53% blijft binnen een fietsbare afstand van 5 km

-      Slechts 12% van de verplaatsingen is langer dan 25 km

 

De gemiddelde verplaatsingstijd is ongeveer 23 minuten. Voor 2,72 verplaatsingen per persoon betekent dit een dagelijks gemiddelde van ongeveer 62 minuten per Vlaming.

 

Voor verplaatsingen onder de 1 km gaat de Vlaming meestal te voet. Boven de 1 km krijgt de auto al snel de bovenhand. De auto krijgt enkel bij verplaatsingen boven de 40 km opnieuw concurrentie van de trein. Dan carpoolen we ook meer. (zie tabel hieronder).

 

Voor verplaatsingen van meer dan 1 km kan de fiets op meer bijval rekenen. Dat zakt dan weer boven de 5 km. Het is interessant om in de toekomst na te gaan of deze afstandsklasse zal opschuiven door het stijgend aantal elektrische fietsen.

 

Motieven

31 % van de verplaatsingen zijn functioneel: voor het werk (16%), voor zaken (8%) of voor onderwijs (7%). We verplaatsen ons bijna evenveel voor winkelen/diensten (25,73%). De recreatieve verplaatsingen (24,09%) zijn groter in aantal dan de werkverplaatsingen. Opmerkelijk is dat de zondag een gelijkwaardig aandeel heeft voor winkelactiviteiten dan andere dagen van de week. Op zondag wordt er dus ook veel gewinkeld.

 

De auto wordt vooral gebruikt voor boodschappen of om te werken. De trein vooral om naar het werk te gaan. De fiets gebruiken we zowel voor functionele verplaatsingen als voor sociale activiteiten of als ontspanning.

 

Woon-werkverkeer in Vlaanderen

73 % van de Vlamingen gaat als autobestuurder of autopassagier naar het werk. 11,2% neemt de fiets, 11% neemt de bus of de trein. Het fietsgebruik stijgt in dit onderzoek, net als het gebruik van bus, tram en metro, maar er wordt minder naar het werk gestapt. De gemiddelde woon-werkafstand bedraagt bijna 20 km.

 

Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Hilde Crevits : “Projecten als het Pendelfonds en het Mobiliteitsbudget tonen aan dat als je stimuli geeft weggebruikers zich wel duurzamer verplaatsen. Bij de Pendelfondsprojecten stijgt het gebruik van de fiets met de helft en het gebruik van de trein verdubbelt bijna. Bij een proefproject met het mobiliteitsbudget daalde het gebruik van de auto met bijna 40 procent, het fietsgebruik verdubbelde en het treingebruik verdriedubbelde. In de toekomst moeten we dat systeem van het mobiliteitsbudget breder bekend maken. De drempel moet verlaagd worden. Werknemers van bedrijven moeten op een heldere manier de voordelen van het mobiliteitsbudget leren ontdekken. We willen nagaan of dat via een mobiliteits-app kan gebeuren.”

 

Minst duurzame verplaatsingen door Limburgers en West-Vlamingen

Limburgers en West-Vlamingen verplaatsen zich het minst duurzaam voor het woon-werkverkeer. Voor afstanden groter dan 5 km gebruiken ze in 80% van de gevallen de auto, terwijl dit percentage in Oost-Vlaanderen, Antwerpen en Vlaams-Brabant respectievelijk op 65%, 71,8% en 72% ligt. Reizigers uit Vlaams-Brabant en Oost-Vlaanderen zijn de grootste treingebruikers.

 

Eén van de mogelijke verklaringen hiervoor is de dichtheid van het aanbod van het openbaar vervoer (trein, bus, tram) en voor West-Vlaanderen ook het groot aantal KMO’s. Er is ook de grotere geografische spreiding van de bevolking in West-Vlaanderen en Limburg.

 

 

Woon-schoolverkeer meest duurzaam

Het woon-schoolverkeer gebeurt het meest duurzaam. De gemiddelde woon-schoolafstand ligt op 9,5 km. 37% van de scholieren woont op minder dan 2,5 km van de school. 76% bevindt zich binnen een straal van 10 km van het schooladres. 54% moet maximaal 5 km afleggen. Nog meer dan bij het woon-werkverkeer is er bij het woon-schoolverkeer extra potentieel voor de fiets.

 

60% van de woon-schoolverplaatsingen van maximaal 5 km gebeurt per fiets of te voet. Dat percentage ligt ongeveer in de lijn van de vorige onderzoeken. Ongeveer 29% van de woon-schoolverplaatsingen van maximaal 5 km gebeurt met de auto.

 

Antwerpen en Gent : tot bijna 50% duurzaam

In de twee grootste steden van Vlaanderen Antwerpen en Gent stijgt het aantal duurzame verplaatsingen tot bijna 50%. Drie op de tien van de inwoners stapt of neemt de fiets. In die steden wordt er meer gestapt dan gefietst en zijn er ook meer mogelijkheden op het vlak van het openbaar vervoer. Ruim 13% is autopassagier.

 

Voor het woon-werkverkeer valt op dat 40% van de Antwerpenaren voor afstanden tot 5 km naar de fiets grijpen.

 

Multimodale verplaatsingen

De bovenstaande analyse gaat over het hoofdvervoermiddel. De hoofdvervoerswijze is de wijze waarop de grootste afstand van de verplaatsing wordt afgelegd. 7,7% van alle verplaatsingen bevatten meer dan 1 rit. Dat zijn de zogenoemde multimodale verplaatsingen. We gaan meer te voet, en met bus/tram/metro dan uit de bovenstaande cijfers blijkt, want ze zijn typerend voor het voor- en natransport.

 

Om de overstap van het ene vervoermiddel naar het andere te vergemakkelijken, wordt door minister Crevits geïnvesteerd in o.a. fietsenstallingen aan halteplaatsen van De Lijn, het aanbod Velo in Antwerpen, in Blue Bike en standplaatsen voor autodeelprojecten bij stations. Zo moet de overstap tussen de verschillende modi makkelijker en efficiënter kunnen.

 

Geslacht

De Vlaamse mannen verplaatsen zich iets vaker dan de Vlaamse vrouwen, maar het verschil verkleint in de loop van de jaren. Mannen zijn duidelijk vaker autobestuurder (59%) dan vrouwen (45,5%) en minder vaak passagier (10%). Vrouwen doen meer verplaatsingen als autopassagier en nemen vaker de bus of gaan te voet.

 

Het rijbewijsbezit in Vlaanderen bedraagt 83,17%. De kloof tussen mannen en vrouwen is doorheen de jaren wat kleiner geworden.

 

Bezit en gebruik van de auto

Er zijn gemiddeld 1,14 auto’s per gezin. Eén huishouden op vijf heeft geen auto, terwijl ruim de helft van de Vlaamse gezinnen één auto bezit. Het dagelijks gebruik van de auto is duidelijk gedaald, terwijl het gebruik van de auto één tot enkele keren per maand dan weer duidelijk is gestegen.

 

Bezit en gebruik van de fiets

Het fietsbezit in Vlaanderen is erg hoog, hoger dan het autobezit. 82,16% van de Vlaamse gezinnen bezitten minstens één fiets. Het gemiddeld aantal fietsen bedraagt 2,29; de gemiddelde gezinsgrootte is 2,36. Er is dus ongeveer 1 fiets per gezinslid. In tegenstelling tot de auto, staat fietsbezit niet gelijk met gebruik. Vaak wordt de fiets enkel gebruikt voor recreatieve doeleinden (36% tov 13% om te gaan werken en 12% om onderwijs te volgen).

 

Ruim 1/3 rijdt zelden of nooit met de fiets. Zo’n 20% maakt occasioneel gebruik van de fiets. 45% zijn regelmatige fietsers die de fiets dagelijks of wekelijks gebruiken.

 

Bij vergelijking met een vorig onderzoek is er een significante stijging van de categorie ‘één tot enkele keren per maand’ en een significante daling van de categorie ‘dagelijks’. Het is deze laatste categorie die het zwaarst doorweegt in de algemene cijfers omtrent fietsgebruik.

 

Gebruik van bus/tram/metro/trein/vliegtuig

Ongeveer 17 procent van de Vlamingen zijn geregelde gebruikers van bus, tram of metro. Ongeveer 46% gebruikt het stads- en streekvervoer nooit, 25% uiterst zelden. 12,3% maakt occasioneel gebruik van bus, tram of metro. Net zoals voorgaande jaren kunnen we concluderen dat ruim 70% van de Vlamingen weinig tot niet vertrouwd is met het stads- en streekvervoer.

 

Ook het treingebruik blijft voor heel wat Vlamingen een onbekende modus, want bijna 87% is quasi niet-gebruiker. 6,5% zijn (zeer)regelmatige gebruikers, 6,6% zijn occasionele gebruikers.

 

Bijna 70% gebruikt het vliegtuig nooit of minder dan 1 keer per jaar. Iets meer dan 30% van de Vlamingen gebruiken het vliegtuig één tot enkele keren per jaar.

 

Onderzoek verplaatsingsgedrag

Het onderzoek gebeurde aan de hand van een enquête bij 1.603 personen van 6 jaar en ouder en dit gedurende de periode september 2011 tot september 2012. Aan de hand van vragenlijsten en interviews geven de deelnemers een antwoord op vragen die peilen naar hun mobiliteitsgedrag. Daarbij werden een aantal vragen gesteld over gezinskenmerken en een aantal vragen omtrent verplaatsingen en persoonskenmerken. Elke persoon vult een verplaatsingsboekje in met de verplaatsingen van een toevallig gekozen dag. Nadien worden deze gegevens via een face-to-face contact tussen interviewer en respondent in de computer opgenomen.

 

 

Persinfo:

Katrien Rosseel

Persadviseur Vlaams minister Hilde Crevits

persdienst.kabinetcrevits@vlaanderen.be

 

Categorie: 
 

Volg mij ook via

twitter

Foto's op Flickr

www.flickr.com
hilde.crevits' items Go tohilde.crevits' photostream