29 november 2017

Solist tot in de kist?

 

Een educatieve master in de kunsten aanbieden, is wel een goede beleidskeuze, vinden docenten van kunstscholen.

Bij wie zouden we liever willen dat onze kinderen viool leren spelen in hun vrije tijd, of hun eerste stappen zetten in de beeldende kunsten? Bij een virtuoos concertviolist of bij een muziekleraar die de kunst beheerst om bij kinderen de juiste snaren te raken? Bij een gevierd beeldend kunstenaar of bij een meester in het aanleren van hoe fijn schilderen en beeldhouwen kan zijn? Dezelfde redenering kunnen we maken voor drama en audiovisuele kunsten.

Volgens 24 kunstenaars-docenten is de kunstenaar die zou kiezen voor een educatief parcours vanzelf het 'kneusje' van de klas (DS 22 november). Dat zegt alles over hoe sterk we blijven vasthouden aan het klassieke model van de topkunstenaar, die verheven is boven elke andere bevlogen missie die artistieke professionals kunnen hebben in deze samenleving, zoals les­geven. Daarom wraken ze het beleidsvoorstel van minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) om in kunstscholen ook een geïntegreerde educatieve master te introduceren. Ze zetten de hakken in het zand en pleiten voor het behoud van een leraren­opleiding die volgt op een masteropleiding in de kunsten. Volgens ons komt Crevits' voorstel om in vijf jaar tijd even goede kunstdocenten op te leiden als goede kunstenaars, veel beter tegemoet aan wat vandaag nodig is.

Want waar dient het hoger kunstonderwijs voor? Ligt onze maatschappelijke opdracht ook niet in kunst in de samenleving betekenisvol maken voor zo veel mogelijk mensen? Een educatief georiënteerde kunstenaar en een kunstenaar met focus op een eigen artistiek parcours dienen eenzelfde maatschappelijk ideaal en versterken elkaar. Een lerarenopleiding in de kunsten hoeft niet langer een afgeleide te zijn, maar verdient een eigen leerlijn naast andere opleidingen, als een van meerdere relevante profielen voor excellerende kunstenaars vandaag.

Ander soort kunstenaars

Het type leraar-kunstenaar dat we in Vlaanderen nodig hebben, weet jong en oud plezier en inzicht in kunst bij te brengen. Hij moet expert zijn in de dialoog tussen het artistieke en het pedagogische, en precies dat is de betekenis van een 'geïntegreerde' educatieve master. De eigenheid van een geïntegreerde master is dan ook niet alleen dat de puzzel tussen ­artistieke en pedagogische vakken anders zal worden gelegd, maar betekent ook dat artis­tieke en pedagogische componenten gecombineerd kunnen worden binnen vakken. Een student leert bijvoorbeeld een repertoire op zijn niveau uitvoeren en analyseert tegelijkertijd dit repertoire vanuit pedagogisch-didactisch standpunt. Die vertaalslag betekent leerwinst voor zowel de ontwikkeling tot kunstenaar als die tot leraar.

Zullen dit dan mindere kunstenaars zijn? Nee, het zullen andere kunstenaars zijn. Misschien minder solisten en meer co-creatoren of pedagogisch georiënteerde kunstenaars, maar wat is daar verkeerd aan? De grenzen tussen kunstenaar, kunstleraar en artistiek begeleider van sociaal­artistieke en kunsteducatieve projecten worden steeds kleiner. Bovendien wijzen alle huidige ontwikkelingen in de kunsten in de richting van meer dialoog en participatie. Die uitwisseling kwaliteit geven, is ook een kunst.

Een geïntegreerde lerarenopleiding in de kunsten zou het logische sluitstuk zijn van de hervorming van het Deeltijds Kunstonderwijs (DKO), die ingaat in september 2018. Want onze kunstenaars mogen dan wel tot de wereldtop behoren, we kregen tien jaar geleden wel minder goede punten voor de kwaliteit van onze kunsteducatie. Volgens het Bamford-rapport (2007) is er een gebrekkige visie op kunsteducatie in het basis- en secundair onderwijs, een te eenzijdig bereik van het DKO en te weinig kruisbestuiving naar de onderwijssector. Ook ligt er te veel focus op technische vaardigheden ten koste van het creëren en beleven van kunst, en schieten de lerarenopleidingen tekort.

Als reactie daarop wil de hervorming van het DKO van kunstonderwijs en kunsteducatie weer een zaak van elk kind maken. De mogelijkheid van een domeinoverschrijdende eerste graad, meer diversiteit in de types kunstopleiding, en het stimuleren van samenwerkingsverbanden met het onderwijs en culturele partners dragen daartoe bij. Maar hoe willen we die omslag maken als we ze niet doortrekken naar de leraren­oplei­ding in de kunsten? Je maakt geen sinaasappellimonade door appels te kweken.

Bittere financiële pil

In het buitenland bewijzen kunstscholen als Sibelius Academy, Helsinki University of the Arts en University of the Arts London alvast dat je niets verliest met een educatieve master, maar vooral veel wint. De ­wetenschappelijke literatuur wijst in dezelfde richting. Wil Vlaanderen achterblijven? Deze hervorming zal onze studenten meer kansen bieden op internationale uitwisselingen. Voor de lerarenopleidingen in de kunsten zijn die er vandaag nauwelijks.

Nee, we gooien het kind niet met het badwater weg. Uiteraard kan een kunststudent er in de toekomst nog altijd voor kiezen om eerst meester te worden in een kunstdiscipline, en daarna eventueel nog een verkorte lerarenopleiding te volgen. Die mogelijkheid zal blijven bestaan. Maar moeten wij die keuze al maken voor de studenten? Dat kunnen ze beslist zelf.

Dus waarom dan de hakken in het zand? Over de echte angel van deze hervorming zwegen de 24 kunstenaars-docenten gek genoeg: de financiële consequenties voor sommige Schools of Arts en hun basisopleidingen. Als we dus ergens samen op moeten inzetten, is het wel dat minister Crevits deze bittere financiële pil voor sommige scholen inslikt, en voor deze inhoudelijk belangrijke hervorming significant meer geld vrijmaakt. Omdat het rendement van goede kunsteducatie voor elk kind niet te becijferen valt, maar net daarom zo essentieel is.

Mede ondertekend door Katrijn Friant, Karin De Fleyt, Mirella Ruigrok (School- of Arts-Koninklijk Conservatorium Gent, in eigen naam); Kris Cuppens, Thomas De Baets, Marc Erkens, Bart Geerts, Roeland Hendrikx, Koenraad Hinnekint, Geert Kestens, Nancy Vansieleghem, Carl von Winckelmann (LUCA-School of Arts, campussen Gent, Leuven en Brussel), Geert Lavrysen (directeur Stedelijk Conservatorium MWD Hasselt), Philip Boël, Bart Remans, Annemie Verbeek (voorzitters en oud-voorzitter Codibel), Bart Rogé, An Van den Bergh (directeur en stafmedewerker Demos vzw), Peter Bary (voorzitter Vitamine C), Filip Verneert (directeur Muziekmozaïek Folk & Jazz), Lien Verwaeren, Luk Verschueren (directeur en voorzitter Forum voor Amateurkunsten),

Koenraad De Meulder (directeur Koor&Stem), Iris Raspoet (directeur Danspunt).

An De Bisschop

Inhoud ↑

Categorie: 
 

Volg mij ook via

twitter

Foto's op Flickr

www.flickr.com
hilde.crevits' items Go tohilde.crevits' photostream