6 december 2017

Van topnaarflop in het leesklasje

 

Het is dramatisch gesteld met het leesniveau van onze ­kinderen. In een internationaal onderzoek staan Vlaamse tienjarigen nu op plaats 32 van 45 deelnemende landen. De onderzoekers waarschuwen dat de leescultuur in Vlaanderen onder druk staat en dat de kwaliteit van ons lerarenkorps beter moet. “Het is vreemd dat we voor ­jongere kinderen de eisen voor leraren lager stellen”, zegt professor Bieke De Fraine (KU Leuven).

Tienjarigen die deze tekst lezen, zullen er mogelijk geen snars van begrijpen. Hun niveau begrijpend lezen lag nooit zo laag. Dat leert het PIRLS-onderzoek waar 45 landen en regio's aan deelnamen. Voor het Vlaamse luik lazen 5.378 leerlingen uit het vierde leerjaar een tekst waarover ze enkele vragen moesten beantwoorden. De resultaten zijn slecht.

97 procent haalt het basisniveau, maar de gemiddelde score nam een spectaculaire duik. Stonden we in 2006 nog op plaats negen - toen er veertig landen deelnamen - duikelden we in 2016 naar plek 32. In Europa doen enkel Frankrijk, Wallonië en Malta het slechter. Hélemaal onderaan bengelen Saudi-Arabië en Oman.

Bij de leerlingen op het hoogste niveau, doen we het zelfs nog slechter. Het aandeel dat zichzelf “gevorderd” mag noemen, daalde van 7 naar 4 procent. 62 procent van de kinderen scoort nu laag of middel­matig. Het is vooral die evolutie die sommige onderwijs­experts zorgen baart. Het gevolg van een “zesjescultuur”, zeggen zij, waarbij ons onderwijs vooral maatregelen treft voor zwakkere leerlingen en de sterke vergeten worden. Terwijl die laatste cruciaal zijn om onze kenniseconomie draaiende te houden.

“In Vlaanderen ligt minder de nadruk op academisch succes dan in andere landen”, zegt Bieke De Fraine (KU Leuven), de ­onderwijskundige die het Vlaamse luik coördineerde. “Sommige ouders en leraren hebben schrik gekregen om veeleisend te zijn. Terwijl het geen kindermishandeling is om van een tienjarige te verwachten dat die een boek van honderd bladzijden leest.”

Masteropleiding

Toch is het volgens De Fraine verkeerd om te focussen op de toppresteerders. “We zien een algemene daling, we moeten ons dus zorgen maken over het hele onderwijs”, zegt ze. “Begrijpend lezen is een voorwaarde om andere dingen te leren. Als dat moeilijk gaat, hypothekeert dat de ontwikkeling van kinderen.”

Eén duidelijke verklaring is er volgens de professor niet, maar het valt wel op dat leerlingen van beginnende leraren het nu stukken minder goed doen dan leeftijdsgenootjes van tien jaar eerder. “Dat suggereert dat de kwaliteit van onze leraren is gedaald. We weten dat sterke studenten minder snel voor de driejarige opleiding lager onderwijs kiezen”, zegt De Fraine. “Om hen aan te trekken zouden we een masteropleiding voor het ­basisonderwijs moeten hebben. Het is toch vreemd dat we voor jongere kinderen de eisen van de begeleiders lager leggen?”

Leescultuur onder druk

Nog een mogelijke verklaring is de dalende interesse van kinderen in boeken. Tien jaar geleden las nog 48 procent voor het plezier in zijn vrije tijd, nu is dat slechts 36 procent. Ook bibliotheken zien een daling in het aantal geregistreerde kinderen.

De leescultuur staat onder druk, concludeert Iedereen Leest, de vzw die lezen in Vlaanderen promoot. “De verkoop van kinderboeken bleef wel relatief stabiel, maar het klopt dat lezen als hobby veel meer concurrentie kreeg”, zegt directeur Sylvie Dhaene. “Daarom moeten we blijven werken aan een positief imago rond lezen en het leesplezier op school bevorderen. Met een aantrekkelijke klasbibliotheek bijvoorbeeld.”

Onderwijsminister Hilde Crevits (CD&V) verwijst zelf naar het lage aantal uren dat Vlaamse onderwijzers besteden aan taalonderwijs. “De ­inspectie krijgt de opdracht om meer te focussen op begrijpend lezen en de instructietijd onder de loep te ­nemen”, zegt ze. Ze werkt ook aan een versterking van de lerarenopleiding en er is ook een toelatingsproef gekomen om de instroom te versterken.

Jens Vancaeneghem

Inhoud ↑

Categorie: 
 

Volg mij ook via

twitter

Foto's op Flickr

www.flickr.com
hilde.crevits' items Go tohilde.crevits' photostream