6 december 2017

U leest het goed: lezen is passé

 

Wereldtop of zelfs subtop? Voor Vlaamse tienjarigen zijn ze op het vlak van leesvaardigheid onbereikbaar. Hun resultaten zijn ten opzichte van tien jaar geleden in vrije val. Vooral een gebrek aan enthousiasme en te weinig leestijd op school spelen de leerlingen parten.

Hoe goed zijn onze leerlingen in lezen? Het antwoord zal u niet meteen bevallen. Uit de internationale Progress in International Reading Literacy Study (PIRLS) wordt duidelijk dat Vlaamse tienjarigen, het vierde leerjaar, op zo goed als alle vlakken achteruitgaan. Onze leerlingen eindigen op een 32ste plaats. Ten opzichte van 2006, de vorige keer dat Vlaanderen deelnam, maken onze leerlingen wereldwijd de scherpste daling. "Een alarmbel", klinkt het bij de Leuvense onderzoekers.

Maar wat ligt aan de "dramatische daling" ten grondslag? Het feit dat onze scholen meer anderstaligen herbergen, kan dit volgens de onderzoekers niet verklaren. Ook andere landen kennen meer leerlingen die thuis een andere taal spreken en daar zien we geen plotse afname. Het is eveneens moeilijk denkbaar dat digitale media, die overal een opmars hebben doorgemaakt, vooral bij ons het lezen hebben verdrongen.

Ondergesneeuwd

Onderzoekers kijken onder meer naar het personeel: vooral de prestaties van leerlingen die les krijgen van beginnende leraren zijn het sterkst gedaald. Zij moeten meer bijscholing krijgen. Ook moeten de sterkste studenten vaker voor de lagere schoolklas terechtkomen, geeft ook Katholiek Onderwijs Vlaanderen aan, bijvoorbeeld door een masteropleiding voor het basisonderwijs in te richten. Maar de onderzoekers leggen evenzeer de nadruk op de leescultuur. Zo zijn er nog maar weinig leerlingen, 24 procent, die echt graag lezen.

"Er moet vanuit het onderwijsbeleid meer worden ingezet op leesplezier", zegt Tine Kuypers, communicatiemedewerker van Iedereen Leest, het vroegere Stichting Lezen. "Met campagnes kun je het in de kijker plaatsen, een blijvende impact zal er pas zijn als het wordt verankerd in het onderwijsbeleid."

Want wie graag leest, maakt een grotere kans om betere schoolresultaten te behalen. Zo is de daling het kleinst bij de leerlingen die (bijna) elke dag voor hun plezier lezen. Maar steeds minder leerlingen lezen een boek buiten de schooltijd. Waar tien jaar geleden nog 9 procent (bijna) nooit voor hun plezier las, is dat nu 17 procent. Nergens ter wereld is de groep leerlingen die negatief staan tegenover lezen groter. "Er wordt in het onderwijs fel ingezet op technisch lezen (herkenning van letters en woorden, RA), waardoor leesplezier ondergesneeuwd is geraakt", zegt Kuypers.

In bijna geen enkel ander gebied besteden scholen zo weinig tijd aan pure leesvaardigheid. Er moet dus weer werk worden gemaakt van tijd om (begrijpend) te lezen. Een van de geprezen projecten is in dat opzicht LeesInterventie-project voor Scholen met een Totaalaanpak (LIST). Het doel is om leerlingen te motiveren voor lezen. Hilde Dom, directeur van basisschool De Kleine Wereld uit het Antwerpse Stedelijk Onderwijs, stelt dat ouders hun kinderen speciaal omwille van LIST inschrijven.

"Leerlingen van alle jaren lezen elke dag minstens 20 minuten. Leerlingen die het nodig hebben, krijgen drie keer per week extra leeslestijd. Het vraagt veel inspanningen van de school en de leerkrachten, omdat je er de dag rond moet organiseren. Maar we moesten ermee aan de slag, omdat we zagen dat de resultaten van veel leerlingen slechter werden. Nu worden ze opnieuw geprikkeld door boeken."

Maar ook de ouders moeten aan de slag. Van alle West-Europese landen kijken Vlaamse vaders en moeders het vaakst eerder negatief naar lezen. Ook doen leerlingen thuis minder ervaringen op met teksten voordat ze naar de lagere school gaan, wat volgens de onderzoekers samenhangt met de prestaties. Bij ons vertelt 'slechts' een op vier ouders bijvoorbeeld vaak verhaaltjes, worden er liedjes gezongen of woordspelletjes gespeeld.

Druk, druk, druk

"Je ziet de achteruitgang van de leescultuur niet alleen op school, maar in de hele samenleving", zegt Dom. "We begrijpen heel goed dat veel ouders het door hun werk heel druk hebben maar we moedigen ouders wel aan om voor te lezen door ze naar de klas te laten komen. We hopen dat ze zo het ook thuis gaan doen. Want echt graag lezen, moet ook thuis gestimuleerd worden."

Minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) laat de resultaten bestuderen en kondigt een peilingsproef Nederlands aan die volgend jaar zal aangeven of de leerlingen op het einde van het lager onderwijs de eindtermen Nederlands halen.

REMY AMKREUTZ

Inhoud ↑

Categorie: 
 

Volg mij ook via

twitter

Foto's op Flickr

www.flickr.com
hilde.crevits' items Go tohilde.crevits' photostream