6 december 2017

Zo'n zware leesbuis zagen we niet aankomen

 

Vlaamse kinderen van 10 hebben voor begrijpend lezen een achterstand van zes maanden in vergelijking met de generatie van tien jaar geleden. Nergens in West-Europa dalen de scores zo sterk. "Wij leren onze kinderen niet meer dat lezen leuk is en geven hen te weinig tijd om dat met plezier te doen", schrijven de onderzoekers.

"Laat het duidelijk zijn: dit is geen knipperlicht voor ons onderwijs maar een luide alarmbel", zegt professor Bieke De Fraine van de KU Leuven. "5.378 leerlingen uit zowat 150 Vlaamse scholen haalden ronduit zwakke scores in het PIRLS-onderzoek, dat in een vijftigtal landen de leesvaardigheid test van leerlingen van het vierde leerjaar. De kinderen moesten een aantal teksten lezen, zoals een artikel over zeeschildpadden. Met vragen als 'hoeveel eieren kan zo'n dier leggen?' is nadien gepeild wat ze ervan begrepen hadden."

Triest wereldrecord

De gemiddelde score voor West-Europa bedroeg 542 punten. Het Vlaams gemiddelde (525) zit daar flink onder. Enkel Frankrijk en Wallonië deden nog slechter. Bovendien behaalt Vlaanderen het 'wereldrecord' van de grootste daler tussen 2006 en 2016.

Het was tien jaar geleden dat Vlaanderen had meegedaan aan het onderzoek, en zo'n zware buis had niemand zien aankomen. De Fraine: "De kinderen van nu zouden een half jaar extra naar school moeten om even goed als in 2006 te scoren. Toen haalde 7% nog het hoogste niveau, tien jaar later is dat amper 4%. Nog maar 35% haalt minstens het hoge niveau, in 2006 was dat 49%. Het aantal leerlingen dat het laagste niveau niét haalt, steeg van 1% naar 3%. Mogelijk nog alarmerender: álle groepen gaan achteruit: jongens én meisjes, kinderen uit sociaal-economisch zwakke gezinnen én de koplopers met een betere startpositie."

Heeft dit te maken met de hoge instroom van anderstalige kinderen? "We vroegen het ons ook af. Maar de score van kinderen die thuis altijd Nederlands spreken, daalde even sterk als de kinderen die thuis soms of nooit Nederlands horen."

Ook van de digitalisering kunnen we geen zondebok maken, meent De Fraine. "'Kunnen kinderen zich nog wel concentreren op langere teksten?', werpen leerkrachten zelf op. Maar in álle westerse landen worden ze afgeleid door oplichtende gsm's en tablets . Nederland is er bijvoorbeeld in geslaagd het resultaat van 2006 min of meer op peil te houden."

Fout van de chronometer

Leggen de basisscholen de lat dan niet meer hoog genoeg? "Verre van", weet De Fraine. "Voor wiskunde doet Vlaanderen het bijvoorbeeld erg goed. In het vierde leerjaar wordt 23% van alle tijd besteed aan wiskunde, 26% gaat naar taal. Maar dit omvat zowel lezen, schrijven, spreken als literatuur. Nog slechts 9% van de onderwijstijd gaat naar begrijpend lezen, in 2006 was dat nog 15 %. Dáár doen we onze kinderen tekort. Want zowel om te functioneren op school als later in de maatschappij is begrijpend lezen een basisvaardigheid. De tweede en derde graad van het basisonderwijs moeten daar veel meer aandacht aan besteden. Nu ligt de focus te vaak op het monitoren van het technisch leesniveau."

Het is een klacht van veel jonge ouders: dat hun kinderen met de chronometer naast zich zoveel mogelijk woordjes moeten lezen. "Ze lezen de woordjes op de duur fout, om toch maar binnen de tijd te blijven."

"Zo verliezen de kinderen alle plezier in het lezen. In 2006 las 48% van de leerlingen voor hun plezier buiten schooltijd een boek. Nu grijpt nog maar 36% uit eigen beweging naar een boek. Het percentage leerlingen dat nooit of bijna nooit leest voor zijn plezier, is in tien jaar tijd gestegen van 9% naar 17%."

Meesters met passie

Steeds vaker moeten ze ook het voorbeeld van een gepassioneerde leerkracht missen, meent De Fraine. "In de lerarenopleiding klagen ze over de instroom. Ik geef les aan studenten pedagogische wetenschappen. We zien hier veel jonge mensen starten die er eigenlijk van droomden om juf of meester te worden, maar onder druk van hun omgeving kiezen voor een universitair diploma. Zet ook leerkrachten met een masterdiploma in, en je zal meer sterke persoonlijkheden voor de klas krijgen."

Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) vroeg alvast aan de inspectie om meer focus te leggen op begrijpend lezen, en zal met het onderwijsveld overleggen over de aanbevelingen van de onderzoekers.

Professor Bieke De Fraine - INGRID DE VOS

Inhoud ↑

Categorie: 
 

Volg mij ook via

twitter

Foto's op Flickr

www.flickr.com
hilde.crevits' items Go tohilde.crevits' photostream