Crevits versterkt klantvriendelijkheid binnen overheid: “Overheidsinstanties moeten vergissingen van burgers kunnen rechtzetten. Vergissen is menselijk.”

Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits wil de krantvriendelijkheid en dienstbaarheid van de lokale en Vlaamse overheidsdiensten versterken door op een meer menselijke manier om te gaan met vergissingen van burgers. De Vlaamse Regering heeft vrijdag de visie van minister Crevits om dit in de praktijk te verankeren goedgekeurd. De bedoeling is dat overheidsinstanties kunnen afwijken van geldende administratieve procedures en regels wanneer zij merken dat burgers te goeder trouw een vergissing maakten, zoals bijvoorbeeld bij de aanvraag van renovatiepremies. Nu kan dit nog niet. Er bestaat vandaag geen rechtsgrond dat overheidsinstanties toelaat om vergissingen te herstellen.

“Vergissen is menselijk. Burgers die een kleine of onschuldige fout maken, mogen daar niet hard voor gestraft worden of nadelige gevolgen door ervaren. Dat past niet bij een klantvriendelijke en dienstbare overheid. Daarom willen we ervoor zorgen dat overheidsinstanties de mogelijkheid hebben om vergissingen die te goeder trouw gemaakt zijn te herstellen. Niet iedereen heeft bijvoorbeeld dezelfde capaciteiten of kennis.”- Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits

De aanpassingen moet ervoor zorgen dat de dienstverlening van de verschillende overheidsdiensten voor de burger klantvriendelijk en toegankelijk gebeurt, op maat van het algemeen belang. Dat houdt in dat mensen kleine, onopzettelijke fouten moeten kunnen maken, zonder dat daar zware gevolgen aan gekoppeld zijn. Denk aan iemand die een attest te laat indient of een foutje maakt bij het aanvinken op een formulier.

Het voorstel van minister Crevits om daarvoor een rechtsgrond te creëren is belangrijk omdat het toelaat aan overheidsinstanties om af te wijken van decretale en reglementaire bepalingen met betrekking tot procedurele voorschriften, vormvereisten of termijnen. Onder meer de Vlaamse ombudsvrouw heeft al enkele keren gewezen op het belang daarvan en het thema kwam al een aantal keren aan bod in het Vlaams parlement.

Vijf voorwaarden

Vrijdag werd de nota met de visie van minister Crevits goedgekeurd door de Vlaamse Regering. Er zijn wel enkele voorwaarden die voldaan moeten zijn vooraleer een overheidsdienst gebruik kan maken van de rechtsgrond:

1. De vergissing moet herstelbaar zijn: enkel vergissingen die praktisch kunnen worden gecorrigeerd komen in aanmerking voor afwijking. In sommige situaties zullen rechtzettingen niet mogelijk zijn. Wanneer het bijvoorbeeld gaat om een vergissing bij de aanvraag van een subsidie voor een evenement dat al gepasseerd is.
2. De vergissing moet te goeder trouw begaan zijn. Dit om te voorkomen dat verzoeken worden ingediend naar aanleiding van fraude of misbruik. Om deze goede trouw te verifiëren, kan de betrokken overheidsinstantie bijkomende informatie opvragen.
3. Het herstel mag geen afbreuk doen aan de rechten van derden. Als een burger zich bijvoorbeeld vergist bij het inschrijven van een kind in een kinderopvang of school, kan de herstelling van de vergissing er niet toe leiden dat een ander kind, dat correct ingeschreven is en een hogere plaats op de wachtlijst bekleedt, geen plaats krijgt.
4. Het herstel mag geen wezenlijke afbreuk doen aan de doelstelling van de wetgeving of het algemeen belang ondermijnen en geldt dus voornamelijk voor niet-essentiële formaliteiten. Een herstel van vergissing kan bijvoorbeeld niet wanneer het gaat om ‘vergissingen’ bij onwettige bouwwerken of die milieuschade tot gevolg hebben. Dat zou de essentie van de regels zelf ondermijnen.
5. Een vergissing die meermaals gemaakt wordt, hoeft niet hersteld te worden. Een overheidsinstantie kan beslissen om bij een herhaalde vergissing de rechtsgrond niet toe te passen.

Het Vlaams Parlement en de verschillende betrokken stakeholders (waaronder de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten en de Vlaamse Ombudsdienst) zullen zich de komende periode verder buigen over het voorstel, zodat daarna de rechtsgrond om af te wijken van reglementen en procedures door overheidsinstanties decretaal zo snel mogelijk kan worden verankerd in het bestuursdecreet.