De huidige Vlaamse regelgeving rond begraafplaatsen en lijkbezorging is dringend aan herziening toe. De voorbije periode kwamen er heel wat hiaten en verbeterpunten naar boven. Nieuwe regelgeving moet de waardigheid van de overledene beter waarborgen, de rechten van nabestaanden versterken, meer transparantie brengen en commerciële praktijken zoals ‘fluisterdeals’ aanpakken. De Vlaamse Regering keurde vrijdag de voorgestelde hervormingen van minister Crevits goed.
“Wanneer iemand in je nabije omgeving overlijdt, komt er heel wat bij kijken, zowel emotioneel als praktisch. Op dat moment zijn voor mij keuzevrijheid en transparantie essentieel. Ook moet er waardig en met respect omgegaan worden met het lichaam van de overleden persoon en mag het absoluut geen voorwerp uitmaken van commercie. Die zaken lijken allemaal evident, maar de recente berichtgeving rond fluisterdeals, illegale mortuaria en hoeveelheidskortingen tonen dat er nood is aan nieuwe, duidelijke en afdwingbare regels voor alle actoren binnen de uitvaartketen.” - Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits
De Vlaamse Regering heeft vrijdag het voorstel van minister Crevits goedgekeurd om een nieuw decreet te maken over de regelgeving voor begraafplaatsen en lijkbezorging. De huidige Vlaamse regelgeving dateert van 2004. Er is nood aan een grondige hervorming van bestaande regels en de invoer van nieuwe regels die een antwoord bieden op hedendaagse noden rond rouw, afscheid en de organisatie van de lichaamsbezorging. Om die reden zal minister Crevits een volledig nieuw decreet opmaken. Vlaanderen is exclusief bevoegd voor de begraafplaatsen en alles wat te maken heeft met lijkbezorging of ‘het geheel aan handelingen die verband houden met de verzorging, de opbaring, de bewaring, het vervoer, de uitvaart, de begraafplaatsen, de crematoria en de uiteindelijke bestemming van het lichaam.”
Verbod op commerciële activiteiten
Respect en eerbied zullen de rode draad vormen, onder meer over de wijze waarop met het lichaam van een overledene wordt omgegaan, maar ook met de nabestaanden. Minister Hilde Crevits zal er strenger op toezien dat er geen commerciële activiteiten plaatsvinden rond het lichaam of de as van overleden mensen. Dit principe moet bepaalde praktijken tegengaan zoals bijvoorbeeld de fluisterdeals tussen uitvaartondernemers en zorginstellingen (zoals ziekenhuizen of woonzorgcentra), hoeveelheidskortingen in crematoria waarbij uitvaartondernemers een korting krijgen bij het aanleveren van meerdere lichamen voor crematie of het afhankelijk maken van de vrijgave van het lichaam van een overledene van de betaling van een bedrag (zoals in het geval van begrafenisondernemers die een overeenkomst hebben met de lokale politie om de lichamen van een overledene op te halen en dan geld vragen voor het vrijgeven van het lichaam).
Transparantie over prijzen en tarieven
Het nieuwe decreet zal duidelijke regels bevatten voor zowel de gemeenten, intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en crematoria als de uitvaartondernemers rond het bieden van transparantie over de totstandkoming van hun prijzen, tarieven en retributies. Vandaag weten nabestaanden niet altijd precies welke kosten er hen worden aangerekend. Dat moet transparanter.
Keuzevrijheid voor nabestaanden bij beslissingen over uitvaart
Minister Crevits wil dat nabestaanden zoveel mogelijk keuzevrijheid hebben als het gaat om beslissingen over de uitvaart van hun overleden dierbare. In het decreet zal opgenomen worden dat zij het recht hebben om binnen een voldoende redelijke termijn een uitvaartondernemer aan te duiden. Hierdoor worden nabestaanden beschermd tegen een onredelijke tijdsdruk (bv. binnen 4 uur) of commerciële beïnvloeding (zoals bijvoorbeeld sturing van zorgverleners naar een bepaalde uitvaartondernemer).
Duidelijke regels rond het vervoer, de bewaring en opbaring van het lichaam
Het nieuwe decreet zal ook duidelijke regels vastleggen voor het waardig vervoer van het lichaam van een overledene. Vandaag kunnen meerdere lichamen in een anonieme bestelwagen worden opgestapeld en vervoerd, wat moeilijk te rijmen valt met een respectvolle en waardige omgang. Daarom zullen lichamen uitsluitend individueel mogen worden vervoerd met een voertuig dat op de openbare weg duidelijk herkenbaar is als lijkwagen, zodat hierop ook effectief controle kan worden uitgeoefend.
Tot slot zullen er ook duidelijk regels komen over de wijze waarop het lichaam wordt bewaard en opgebaard in een mortuarium of in een funerarium. Het huidige decreet schiet daar tekort, dat bewijst ook het illegaal mortuarium in Zaventem dat aan het licht kwam.
Ook voor thuisbewaring en -opbaring worden er regels ingevoerd. Het voorstel is om het gebruik van een koelplaat te verplichten en het aantal dagen voor thuisbewaring te beperken, met aandacht voor waardigheid en respect voor het lichaam.
