Halfweg en op koers!

We zijn intussen halfweg van wat allicht de meest bewogen legislatuur uit mijn politieke loopbaan is. Want wie had er drie jaar geleden, bij het opstellen van het regeerakkoord, ooit kunnen vermoeden dat de halve wereld enkele maanden later op slot zou gaan? En wie had toen geloofd dat dat hardnekkige coronavirus ons twee jaar later nog steeds zou teisteren?

Het maakte de hoge ambities die we onszelf bij de start van de legislatuur oplegden op het vlak van de arbeidsmarkt, de economie, innovatie, wetenschap, voedsel en landbouw … alleen maar uitdagender. Want bovenop die ambities kwam er het dagelijkse crisisbeheer om onze Vlaamse ondernemers, werknemers, wetenschappers en landbouwers door de crisis te loodsen. 

Het werd een titanenwerk dat alleen maar mogelijk was dankzij de sterke schouders van onze administratie en medewerkers. Ik ben dan ook bijzonder dankbaar en trots op de weg die we tot hier hebben afgelegd om onze economie en samenleving op koers te houden en ik neem u graag even mee langs de belangrijkste horden die we namen. 

 

ECONOMIE
 

Onze grootste uitdaging was uiteraard het counteren van de coronacrisis via tal van gerichte steunmaatregelen. Zo hebben we meer dan 192.000 ondernemers die getroffen waren door de coronamaatregelen beschermd. Ook vandaag nog loopt er een Vlaams beschermingsmechanisme door om ondernemers te steunen. En met succes! Zo toonden verschillende studies aan dat de coronamaatregelen de Vlaming behoed hebben voor ernstig welvaartsverlies en elke euro steun 3,5 euro welvaart heeft gebracht! 

Daarnaast maakten we volop werk van handelskernversterking in onze gemeenten en steden. We hebben daartoe een profploeg aangesteld met experts die langsgaan in 82 gemeenten om daar met frisse ideeën de Vlaamse handelskern bruisend en aantrekkelijk te maken. We richtten ook een handelsinvesteringsfonds op om handelspanden aan te kopen. 

Tot slot zijn we onze economische subsidies veel sterker op de uitdagingen van deze tijd gaan richten namelijk duurzaamheid en innovatie. Wie economische steun wil, zal een klimaatplan moeten voorleggen. Tegelijkertijd willen we de sociale circulaire economie versterken door nog deze legislatuur 1000 extra klimaatjobs te realiseren. Dat is een win-winsituatie, goed voor de tewerkstelling en voor de klimaatneutraliteit.

 

ARBEIDSMARKT
 

Eind dit jaar zal voor het eerst de jobbonus worden uitbetaald aan ruim 700.000 Vlamingen, een bonus van maximaal 600 euro per jaar voor mensen met een maandloon onder de 2500 euro. Zo maken we het verschil tussen werken en niet werken groter en maken we werken aantrekkelijker.

We bereikten ook een akkoord over de gemeenschapsdienst. Vanaf 2023 zullen mensen die langer dan twee jaar werkzoekend zijn bepaalde vaardigheden en attitudes kunnen aanscherpen via de gemeenschapsdienst bij lokale besturen. Dit steeds als deel van een traject naar een job. Zo vermijden we dat de afstand naar de arbeidsmarkt te groot wordt. VDAB zet tegelijkertijd meer in op intensieve begeleiding (IB+), met ondersteuning voor de langdurig werkzoekende (jobhunting) en op werkplekleren met begeleiding (GLOW).

We sloten al 2 sociale akkoorden af -en er is er een derde in de maak-  met de sociale partners waarin we onze ambitie kracht bijzetten om tegen 2030 aan een werkzaamheidsgraad van 80% te zitten. We sloten daartoe ook 38 sectorconvenants waarin de sociale partners zich engageren om in hun sector maatregelen te nemen om het Vlaamse werkgelegenheidsbeleid te ondersteunen. In september en oktober van 2021, de meest recente cijfers, halen we al meer dan 76% werkzaamheidsgraad, we zijn dus op de goede weg. 

Mensen met een handicap geven we meer uitzicht op een aangepaste job dankzij onze investeringen in het collectieve maatwerk. Inmiddels zijn er op die manier meer dan 265 extra arbeidsplaatsen gecreëerd. Ook klassieke ondernemingen moedigen we aan voor individueel maatwerk te kiezen dankzij een loonpremie én een begeleidingspremie. Door te kijken naar talenten en mogelijkheden in plaats van beperkingen, zetten we zo een grote stap naar een inclusieve arbeidsmarkt.

Mensen die we vandaag nog moeilijk bereiken zoals inburgeraars en langdurig zieken worden actief naar de arbeidsmarkt geleid. Zo zullen inburgeraars zich vanaf 1 maart verplicht inschrijven bij VDAB. Daarnaast is er ook een interfederaal digitaal platform gelanceerd om de aanvragen te behandelen. Er kwamen ook verschillende maatregelen om langdurig zieken sneller en meer op maat en eigen ritme aan het werk te krijgen. Tot slot werken we hier ook samen met de lokale besturen met wie VDAB inmiddels 33 samenwerkingsovereenkomsten ondertekende.

Maar de grote uitdaging in een snel veranderende arbeidsmarkt blijft opleiding. Daarom maken we opleidingen toegankelijker via onder meer online leren, de mobiele opleidingen bij VDAB en het gemeenschappelijk initiatiefrecht bij het Vlaams Opleidingsverlof. We rollen een actieplan ‘levenslang leren’ uit en bouwen duaal Leren verder uit. Zo breiden we het aantal studierichtingen verder uit en voeren we duaal leren vanaf volgend schooljaar ook in in het volwassenenonderwijs. 

We willen zo de werkzaamheidsgraad verhogen en de structurele krapte op de arbeidsmarkt het hoofd bieden. Ook mensen langer aan de slag houden, blijft daarvoor essentieel. Bedrijven hebben daarvoor een beroep gedaan op werkbaarheidscheques. Om dezelfde reden werd het doelgroepenbeleid geactualiseerd om te kunnen focussen op die personen waarvan we weten dat ze het moeilijker hebben om aan de slag te blijven. 

De coronacrisis heeft de digitale kloof in onze samenleving nog zichtbaarder gemaakt. Om die kloof te dichten willen we tegen het einde van het jaar 100 lokale digibanken opstarten in Vlaanderen. Dat zijn plaatsen waar mensen terecht kunnen om een betaalbare pc of tablet te huren of te kopen en om laagdrempelige opleidingen te volgen om online aan de slag te gaan. Het regelgevend kader ligt er en binnenkort gaan de eerste digibanken van start in Gent, Genk, Antwerpen, Leuven, Brussel en Kortrijk.

Om nog efficiënter en performanter beleid te kunnen voeren zitten ook onze overheidsdiensten in een veranderingstraject. Zo werd de werking van Syntra Vlaanderen inmiddels succesvol geïntegreerd in VLAIO, in VDAB en departement WSE. Het VDAB-decreet legde dan weer de basis voor de regierol van VDAB op de arbeidsmarkt. In uitvoering daarvan heeft VDAB zijn samenwerking met partners grondig geprofessionaliseerd.  


 LANDBOUW
 

Ook in onze landbouw is er heel wat gerealiseerd de afgelopen jaren. We hebben voor het eerst een Vlaamse eiwitstrategie uitgetekend om ook in Vlaanderen plantaardige eiwitten zoals quinoa en kikkererwten te telen. We onderzoeken nu hoe we dit productief en betaalbaar kunnen realiseren en de Vlaamse consument zo duurzamere en gevarieerdere keuzes kunnen laten maken. 

We maakten ook dankbaar gebruik van de hernieuwde interesse in lokale voedselvoorzienig om het label ‘lekker van bij ons’ uit te rollen als hét kwaliteitslabel van onze lokale producenten in heel de keten en de korte keten te stimuleren. Extra aandacht was er voor onze jonge boeren, want we willen ervoor zorgen dat er ook in de toekomst ruimte blijft in Vlaanderen voor een duurzame en lokale landbouw.  

We hebben nieuwe hefbomen voorzien om landbouwers nog meer een actieve rol op vlak natuur, landschapsbeleving en klimaat te laten opnemen. 

We weten dat morgen niet als gisteren zal zijn, maar we hebben vruchtbare gronden, een bloeiende voedingsindustrie en een enorm potentieel voor duurzaamheid en innovatie. Dat willen we absoluut benutten. We geven daarom ook steun aan boeren die investeren in klimaatmaatregelen, in innovatie, in nieuwe technieken, nieuwe verdienmodellen.

 
INNOVATIE
 

Last but not least zijn we erin geslaagd om de Europese kopgroep in te halen inzake innovatie. De focus ligt daarbij op grensverleggend onderzoek naar digitalisering (met IMEC), geneeskunde (met VIB en de speerpuntcluster Health) en naar duurzaamheid met de klimaatsprong en circulaire technieken om grondstoffen te recupereren en hergebruiken (via VITO en onze universiteiten). Door het potentieel van onze onderzoekcentra en kennisinstellingen maximaal te benutten willen we onze bedrijven een ware innovatieboost geven en Vlaanderen op de kaart zetten als een dynamische en welvarende regio van de toekomst. Om meer kleine bedrijven en starters te bereiken met de innovatiesteun van VLAIO ontwikkelden we een nieuw aangepast mechanisme waarbij deze ondernemers hun vernieuwende idee in de praktijk kunnen brengen. We maakten ook de stap naar ondernemerschap laagdrempeliger door de transitie voor veel meer mensen open te stellen.

U hoort het, ondanks de moeilijke omstandigheden hebben we de afgelopen twee jaar al een enorme weg afgelegd en grote delen van ons regeerakkoord verwezenlijkt. Maar er blijft veel werk op de plank. We zullen dus doorgaan, elke dag weer, ‘met de stootkracht van de milde kracht’ om het leven en de welvaart van de Vlaming elke dag beter maken.