CD&V mag de volgende rechter voordragen bij het Grondwettelijk Hof. Het gezochte profiel: een relatief jonge vrouw met vijf jaar parlementaire ervaring en een rechtendiploma. Een mogelijke exit voor oud-minister Joke Schauvliege?

In juni gaat Trees Merckx-Van Goey met pensioen, oud-parlementslid voor CD&V en een van de twaalf rechters bij het Grondwettelijk Hof. Het is de vierde van liefst zeven vervangingen die deze legislatuur bij het machtige Hof plaatsvinden. Eerder stuurde Vooruit (toen SP.A) Yasmine Kherbache, Ecolo Thierry Detienne en de N-VA Danny Pieters.

Het Hof, dat controleert of wetsbepalingen de grondwet ­respecteren, buigt zich voortdurend over maatschappelijk heikele thema's. Zo vernietigde het in januari de terugdraaiende elektriciteitsmeter voor eigenaars van zonnepanelen. Het bestaat uit zes ervaren juristen en zes ex-politici, die partijen volgens een onderlinge afspraak mogen voordragen naargelang van hun electorale sterkte.

Het zitje van Merckx-Van Goey blijft in handen van CD&V. De voorwaarden voor kandidaten zijn redelijk strikt. Zonder Merckx-Van Goey blijven er slechts drie vrouwelijke opperrechters over in plaats van de wettelijk vereiste vier, waardoor CD&V een vrouw moet voordragen. Ook moet ze minstens veertig zijn en zeker vijf jaar parlementaire ervaring hebben.

Zeker een juriste

Daarenboven stelt CD&V zelf een aantal extra eisen. De christen­democraten willen absoluut een juriste voordragen, na de farce vorig jaar rond de mislukte voordracht van oud-Ecolo-covoorzitter Zakia Khattabi. De huidige federale minister van Klimaat haalde tot twee keer toe niet de vereiste tweederdemeerderheid in de Senaat, onder meer met het argument dat ze geen rechtendiploma had. Het wegstemmen van Khattabi leidde er overigens toe dat CD&V nu verplicht is voor een vrouw te kiezen.

Ten tweede wil CD&V ook liefst een kandidate die veraf is van de pensioneringsleeftijd van 70 jaar. De christendemocraten willen zich zo lang mogelijk verzekeren van vertegenwoordiging binnen het Hof, ongeacht mogelijk tegenvallende toekomstige verkiezingsuitslagen. De meest ervaren rechters in het Hof hebben bovendien doorgaans meer invloed en komen in aanmerking om voorzitter van hun taalgroep te worden.

De beslissing is in handen van voorzitter Joachim Coens en Eddy Peeters, de kabinetschef van federaal vicepremier Vincent Van Peteghem (CD&V), die momenteel gesprekken voeren over de kwestie. Maar de keuze is gezien de voorwaarden beperkt. Op het lijstje dat in de partij circuleert, staan dertien namen ( zie kader). Sommige daarvan zijn louter theoretisch.

Opvangnet voor politici

Het lijkt ondenkbaar dat personen als Vlaams viceminister-president Hilde Crevits en Antwerps provinciegouverneur Cathy Berx hun post zouden verlaten. Ook burgemeesters als Veerle Heeren (Sint-Truiden) en Liesbeth Van der Auwera (Bree) zijn onwaarschijnlijk. Potentiële kandidaten als oud-voorzitter en ex-Europees commissaris Marianne Thyssen (64), oud-Senaatsvoorzitter Sabine De Bethune (62) en ex-Kamerlid Sonja Becq (63) lijken dan weer niet te voldoen aan de leeftijdswens.

Een andere optie is Joke Schauvliege, die als Vlaams minister in februari 2019 moest opstappen. Binnen CD&V doet het verhaal de ronde dat de post haar zou zijn beloofd bij de vorming van de Vlaamse regering door toenmalig voorzitter Wouter Beke. Schauvliege werd ondanks een goed persoonlijk resultaat niet opnieuw minister. De betrokkenen ontkennen zo'n deal.

Hoe dan ook zou zo'n voordracht politiek gevoelig liggen, beseft de partij. In tegenstelling tot in andere landen kregen de nominaties vroeger nauwelijks aandacht en waren ze een parlementaire formaliteit. Het Grondwettelijk Hof fungeerde zelfs als opvangnet voor uitgerangeerde politici, zoals Fientje Moerman. Maar de zaak-Khattabi katapulteerde de voordrachten een nieuw tijdperk in.

Belangenconflicten

Bovendien is het op zijn minst ongebruikelijk dat (oud-)ministers snel de overstap maken naar het Hof, onder meer wegens het risico op belangenconflicten. Zo zal het Hof zich eventueel moeten buigen over de Vlaamse bouwshift, waarvoor Schauvliege mee de basis legde. Schauvliege zou zich dan moeten terugtrekken tijdens die zaken.

Als Schauvliege te riskant geacht wordt, zouden de Vlaams Parlementsleden Karin Brouwers en Katrien Schryvers in aanmerking kunnen komen. Andere opties zijn de oud-parlementsleden Griet Smaers (43), die tussen Beke en Coens even ondervoorzitter van de partij was, en Ann Christiaens (41). Maar zij moeten gezien hun relatief jonge leeftijd een dertigjarige carrière bij het Hof zien zitten.

Matthias Verbergt - Simon Andries - Jan-Frederik Abbeloos

Inhoud ↑