'Historisch', werd de uitkomst van de Europese top genoemd. De ambities waren hoger dan ooit, de bedragen ook. Toch waren niet alle reacties positief. Vier opvallende elementen uit het akkoord uitgelicht.

1 Klimaat staat centraal

De nieuwe Europese Commissie profileert zich als een ­bestuursploeg die duurzaamheid hoog in het vaandel draagt. De lidstaten gingen daarin mee: het opgehoogde meerjarenbudget en het herstelfonds zullen de klimaat- en duurzaamheidsdoelen ondersteunen. 'Als algemeen principe zullen alle uitgaven consistent moeten zijn met het Verdrag van Parijs', staat in de slotverklaring van de top. Van alle uitgaven zal hoe dan ook minstens 30 procent in het teken van het klimaat moeten staan, een percentage dat in de voorbereiding naar de top nog verhoogd is.

Toch was de milieubeweging niet helemaal tevreden. Greenpeace had liever ­gezien dat er een zwarte lijst kwam van sectoren waar absoluut geen steungeld naartoe zou mogen gaan. 'Nu is het mogelijk dat goede investeringen tenietgedaan worden doordat er geld gaat naar voorbijgestreefde sectoren', reageerde Sebastian Mang van Greenpeace. Barbara Mariani van het European Environmental Bureau juichte de 30 procentsregel en de consistentie met Parijs toe, maar betreurde dat fossiele brandstoffen niet ondubbelzinnig uitgesloten werden.

2 Er komt een 'Europese' staatsschuld

De grootschalige uitgifte van ­gemeenschappelijke Europese obligaties is de grote vernieuwing van dit akkoord. De Europese Unie zal daardoor, net zoals de lidstaten, een eigen 'staatsschuld' ­opbouwen. Het gaat om een groot bedrag: met 750 miljard euro zal de schuld van de Unie groter zijn dan die van de meeste ­lidstaten. Maar verwacht wordt dat beleggers het geld met genoegen aan de EU ­zullen uitlenen.

'Als de markt zich zorgen zou maken of de obligaties wel geplaatst kunnen worden, zou je de rente zien stijgen', zegt ­Philippe Gijsels, hoofdstrateeg van BNP Paribas Fortis. 'Maar dat gebeurt niet. Er staat nog heel veel geld aan de zijlijn, en er is veel appetijt om cash aan het werk te zetten'.

Het is niet zo dat de EU nu pas haar ­debuut maakt op de markten. De Unie heeft de afgelopen jaren al voor 52 miljard euro obligaties uitgegeven voor verschillende programma's. Toen de Unie begin vorige maand 500 miljoen euro leende met een looptijd van 15 jaar, bedroeg de rente 0,161 procent.

Het is waarschijnlijk dat heel wat van de obligaties na uitgifte opgekocht zullen worden door de ECB. Dat gebeurt nu ook al met veel staatsschuld. Door dat vangnet zal de rente op de leningen laag blijven en blijven de financiële kosten voor de EU ­beperkt. Gijsels: 'Het belangrijkste is dat er een gemeenschappelijke Europese schuld komt en dat de markten daar positief tegenover staan. Europa gaat een beetje meer op de VS lijken. Je merkt het ook aan de koers van de euro: die is sterker ­geworden'.

3 Europa gaat zelf belastingen heffen

Een van de nieuwe elementen in het akkoord is dat de Europese Unie voortaan ook zelf belastingen zal heffen. Die zijn nodig om de aangegane schulden op termijn weer af te betalen. Het meest in het oog springt een nieuwe belasting op niet-gerecycleerd plastic afval. Die wil de Unie al op 1 januari invoeren. Het gaat om een heffing die de lidstaten zullen moeten betalen in functie van het aandeel plastic afval dat niet gerecycleerd wordt. Per ton zal dat 800 euro kosten.

'We roepen de Commissie en de lid­staten op om de opbrengsten van de ­heffing bij voorkeur te gebruiken voor de Green Deal en de circulaire economie', zegt directeur Virginia Janssens van sectororganisatie PlasticsEurope. Als dat niet gebeurt, schiet de planeet er niet veel mee op, meent de sector. Alternatieven als ­aluminium, glas of karton kunnen zelfs een grotere voetafdruk hebben.

De lidstaten mogen zelf beslissen of ze de heffing doorrekenen aan de industrie. Die kan de heffing op zijn beurt weer doorrekenen aan de gebruikers, via een prijsstijging van hun producten. 'Het is nog een vraagteken wie dat uiteindelijk gaat ­betalen', zegt Justine Maillot van Zero Waste Europe. Zij vindt de heffing wel een positief signaal.

De heffing op plastic is niet de enige inkomstenbron die de Unie voor ogen heeft. Er zijn nog twee andere in de maak. Ten eerste de carbon border tax: een heffing op importproducten die geproduceerd zijn ­tegen een lagere CO 2-kostprijs dan binnen de Unie door de emissietaks mogelijk ­geweest zou zijn. En ten tweede een digitaks, bedoeld om de fiscale afdrachten van internetbedrijven meer in lijn te brengen met hun omzet.

4 Landbouw komt er bekaaid af

Een van de verliezers van de nieuwe budgettaire plannen is de landbouwsector, die traditioneel een erg grote hap neemt uit de Europese middelen. In de Europese begroting voor de komende ­zeven jaar is minder geld voorzien voor landbouwsubsidies. De Europese landbouwkoepel Copa-Cogeca heeft het over een achteruitgang met 35 miljard euro, volgens de Boerenbond gaat het zelfs om 40 miljard euro. Vlaams minister van Economie Hilde Crevits (CD&V) stelt vast dat de Belgische landbouwsector 14,9 procent minder subsidie zal krijgen. Dat was de ­reden waarom premier Sophie Wilmès (MR) een compensatie van 100 miljoen ­euro voor ons land vroeg en kreeg.

De Boerenbond heeft het over 'een ­opdoffer voor onze boeren'. 'Het komt ­erop neer dat er steeds meer gevraagd wordt van de landbouwsector, maar dat daar steeds minder middelen voor worden voorzien', vat Boerenbond-woordvoerster Vanessa Saenen samen. 'Ook in de Euro­pean Green Deal worden er doelstellingen naar voren geschoven die een impact hebben voor ons, zonder dat er middelen ­tegenover staan.'

Ruben Mooijman

Copyright © 2018 Mediahuis. Alle rechten voorbehouden

Welkom bij CD&V. Onze websites maken gebruik van cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren. Lees onze Cookies Policy voor meer informatie. Ons cookiebeleid en deze voorkeuren gelden voor alle CD&V-websites. Door op 'Akkoord' te klikken, ga je akkoord met de geselecteerde cookies.