De meeste allochtone huisvrouwen willen niet thuis blijven zitten. De VDAB gaat loopbaanadvies geven aan werknemers. En wie met brugpensioen gaat, moet blijven solliciteren. Dat zegt VDAB-topman Wim Adriaens (41).

Tot de zomer van 2019 was u kabinetschef van minister van Werk Philippe Muyters (N-VA). Daarna bent u Fons Leroy opgevolgd als gedelegeerd bestuurder van de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding (VDAB). Hoe bevalt de job u?

Wim Adriaens: Heel goed. Mijn job is op zich niet heel anders dan mijn vorige functie. Het grootste verschil is dat ik een organisatie van vijfduizend mensen moet leiden. Vanuit mijn positie als kabinetschef zag ik zo'n 10% tot 15% van wat de VDAB deed. Nu zie ik de machine die er achter staat en het indrukwekkende werk dat de mensen op het terrein doen.

Door de coronacrisis is de werkloosheid gestegen. In augustus waren meer dan 213.000 mensen in Vlaanderen vruchteloos op zoek naar een job, tijdelijk werklozen niet meegerekend. Dat is ruim 8% meer dan augustus vorig jaar. ­Bovendien verwacht het handelsinformatiekantoor Graydon dit ­najaar een golf van faillissementen. Zijn we vertrokken voor een lange crisis op de arbeidsmarkt?

Neen. Ik verwacht dat we na ­corona vrij snel terug naar een krapte gaan, waarbij er in veel sectoren meer jobs dan werkzoekenden zijn. Dat komt omdat in de komende jaren veel mensen met pensioen gaan. Die ouderen moeten worden vervangen. Ik roep werkgevers daarom op om mensen niet te snel op straat te zetten. Als u iemand door de coronacrisis nu niet moet ontslaan, zou ik het niet doen, want de krapte komt snel terug.

Onder meer de zorg-, chemie- en bouwsector roepen mensen al massaal op om bij hen te komen werken. Er is nog altijd een groot tekort aan bijvoorbeeld vrachtwagenchauffeurs. Natuurlijk zijn er sectoren die na de coronacrisis niet onmiddellijk hun rug zullen rechten. We zullen werklozen uit die sectoren dus moeten bijscholen.

Er is een tekort aan mensen in de zorgsector, terwijl we door de ­vergrijzing net meer dan ooit ­verplegers en zorgkundigen nodig hebben. Hoe lost de VDAB dat ­probleem op?

Werklozen kunnen via de VDAB een gratis en voltijdse opleiding in de zorg volgen, zonder dat hun werkloosheidsuitkering wordt verlaagd. In 2019 hebben 7.119 werklozen via de VDAB zo'n opleiding in de zorgsector gevolgd. Mede door onze inspanningen is het aantal studenten verpleegkunde in tien jaar tijd met 40% gestegen.

Vlaams minister van Werk Hilde Crevits (CD&V) wil dat de VDAB probeert om huismannen en huisvrouwen aan de slag te krijgen. Hoe gaan jullie dat doen?

We gaan zeker geen jacht op huismannen en huisvrouwen openen. Met andere woorden: we gaan niet aan hun deur kloppen en hen niet zelf opbellen. Maar er zit wel veel potentieel bij de mensen die thuisblijven. De VDAB heeft een onderzoek gedaan bij honderden allochtone huisvrouwen.

Uit gesprekken die we in kleine groepjes hebben gedaan, blijkt dat slechts een kwart van hen ervoor kiest om niet op de arbeidsmarkt te komen. 37% wil aan de slag, maar weet soms nog niet goed hoe dat kan. Nog eens 37% wil ook gaan werken, maar pas ­later, bijvoorbeeld als de kinderen het huis uit zijn.

Hoe gaat u die huismoeders ­bereiken?

Via sociale media en via verenigingen waarin die mensen actief zijn. Er zijn natuurlijk drempels die moeten worden weggewerkt, want veel van die huisvrouwen en huismannen hebben weinig of geen ervaring op de arbeidsmarkt. We gaan met lokale vzw's samenwerken om die mensen te begeleiden. Wie bijvoorbeeld thuis jarenlang voor de kinderen heeft gezorgd, heeft wellicht vaardigheden die in de zorgsector worden gevraagd.

Volgens minister Crevits moet de VDAB in de nabije toekomst niet alleen werkzoekenden begeleiden, maar ook advies geven aan mensen die wel een job hebben. Hoe gaan jullie dat concreet ­aanpakken?

We willen dat werknemers meer nadenken over hun loopbaan. Stel dat u in een sector werkt waar veel jobs sneuvelen. Dan kunnen we u voorstellen om een opleiding te volgen die ook is gevolgd door veel andere mensen die in uw sector actief zijn. We gaan de werkende mensen in de toekomst dus zelf contacteren. Vroeger kon dat niet omdat we hun gegevens niet hadden. Dankzij een nieuw decreet, dat minister Crevits heel snel door het parlement heeft gekregen, krijgen we de gegevens van die mensen nu wel van de RVA en de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid.

Vanaf nu kan iedereen ook online toepassingen gebruiken op onze website, bijvoorbeeld om te weten te komen welke andere jobs u zou kunnen doen. Misschien had u nog niet aan die jobs gedacht. We stellen enkele vragen, zoals bijvoorbeeld of u graag buiten werkt, op een bureau wil zitten of graag met collega's omgaat. Op basis daarvan geven we suggesties van jobs. Als u aangeeft dat een suggestie niets voor u is, weten we al dat we niet verder moeten zoeken in die richting.

In een andere toepassing kan u uw cv opladen. Via een algoritme analyseren we de competenties die daarin staan, en stellen we jobs voor die u met uw profiel nu kunt doen, en jobs die u kunt doen als u nog een specifieke opleiding volgt. Door al deze nieuwigheden leren we mensen beter kennen en kunnen we ze beter naar een gepaste job begeleiden.

Jullie hebben sinds januari 2019 een nieuw middel om problemen op de arbeidsmarkt aan te pakken: de Social Impact Bond. Een privégeldschieter probeert werklozen naar een job te leiden en krijgt een rente als die opdracht slaagt. In de stad Antwerpen proberen jullie via dat systeem 270 werkloze jongeren op te leiden tot informaticus. Is dat een succes?

Dat weten we nog niet. De KU Leuven moet de resultaten nog evalueren. Maar we starten alvast een nieuwe Social Impact Bond op om langdurig zieken opnieuw naar de arbeidsmarkt te begeleiden, onder meer in de stad Antwerpen. We hebben die opdracht uitbesteed aan onder meer RiseSmart, een onderdeel van Randstad. In Mechelen en Turnhout hebben we de opdracht uitbesteed aan werkervaringsbedrijven. Zij zullen vanaf volgend jaar gesprekken aangaan met langdurig zieken die van hun dokter opnieuw mogen werken. Misschien kunnen ze hun vorige job niet meer uitoefenen of niet meer aan hetzelfde ritme, maar ze kunnen misschien wel een andere job doen.

Door de coronacrisis bestaat het gevaar dat bedrijven naakte ontslagen willen vermijden door oudere werknemers op 'SWT' te sturen, beter bekend als brugpensioen. Dat kan nog altijd vanaf 59 jaar. Wat vindt u daarvan?

Wie in SWT gaat, moet nu 'aangepast' beschikbaar zijn. Als wij een passende job aanbieden, mogen ze die niet weigeren. Het is dus aan ons om die mensen geschikte jobs aan te bieden en dat doen we ook. Maar het is niet evident om die mensen te overtuigen dat ze nog aan de slag moeten.

De vooroordelen tegenover 55-plussers zijn trouwens echt aan het verdwijnen omdat werkgevers door de krapte op de arbeidsmarkt steeds meer overwegen om ook oudere mensen aan te werven. Ik zie dat aan de cijfers: de activiteitsgraad van 55- tot 59-jarigen is serieus gestegen.” (In 2013 was 44,7% van de 55- tot 64-jarigen in Vlaanderen aan de slag, in 2018 was dat 53,8%, red.)

Door de coronacrisis werken veel mensen thuis. Hoe zit dat bij de VDAB?

Bij ons werken ook veel mensen thuis. We zijn sinds de uitbraak van de coronacrisis gestart met online ontmoetingen met werkzoekenden. Zo'n 20% van de mensen bereiken we niet of onvoldoende met die digitale strategie. We zijn daarom zo snel mogelijk terug gestart met die werkzoekenden uit te nodigen op kantoor. Maar ook na corona zullen we meer mensen via het internet of de telefoon begeleiden dan ervoor. We zien dat dit goed lukt en we sparen er verplaatsingen mee uit. Thuiswerk is een blijver, behalve voor functies waarvoor dat niet gaat, zoals voor instructeurs die praktijklessen op de werkvloer geven. Natuurlijk ­zullen ook de VDAB-personeelsleden die thuis kunnen werken ­zeker een keer per week naar kantoor komen, om genoeg voeling te houden met de teamgeest.

Tot slot: de Vlaamse overheid zegt dat de VDAB deze legislatuur 8% moet besparen op personeelskosten. Is dat niet vreemd, net nu de VDAB met onder meer de activering van huisvrouwen en begeleiding van werknemers meer taken krijgt?

Het maakt er onze opdracht niet makkelijker op. Maar we lossen dat op door meer met partnerorganisaties te werken en meer ­digitaal te doen.

Komen er ontslagen?

We zoeken oplossingen om niemand te moeten ontslaan. Voor een stuk wordt dat opgevangen door de leeftijdspiramide: veel oudere mensen gaan met pensioen. We gaan sowieso niet snoeien bij profielen die we echt nodig hebben, zoals bemiddelaars of ­instructeurs. We gaan bijvoorbeeld wel bekijken of we administratief personeel en mensen van de poetsploeg en de kantine kunnen heroriënteren. Maar naakte ontslagen willen we absoluut ­vermijden.

Christof Willocx

Copyright © 2018 Mediahuis. Alle rechten voorbehouden

Welkom bij CD&V. Onze websites maken gebruik van cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren. Lees onze Cookies Policy voor meer informatie. Ons cookiebeleid en deze voorkeuren gelden voor alle CD&V-websites. Door op 'Akkoord' te klikken, ga je akkoord met de geselecteerde cookies.