Meer inactieven aanporren om te werken, een knelpuntpremie en 35 dagen opleidingsverlof: de Vlaamse arbeidsdeal moet 33.000 extra Vlamingen naar de (verhitte) arbeidsmarkt lokken. ''En nu hopen dat de andere gewesten ons goede voorbeeld volgen"", aldus Jan Jambon (N-VA).

In Vlaanderen raken 70.985 vacatures niet ingevuld, een record. Daarom heeft de regering nu een arbeidsdeal beklonken onder het goedkeurend oog van de werkgeversorganisaties en de vakbonden — met uitzondering van de socialistische bond. Een 40-tal maatregelen moeten tegen 2024 33.000 extra Vlamingen aan een job helpen, maar ook de 2,9 miljoen werkende Vlamingen aan het werk houden. Het ultieme doel is om een werkzaamheidsgraad van 80% te hebben — of toch niet ver van die symbolische grens te landen. Momenteel klokt Vlaanderen af op 75,9%. Dat betekent dat er sinds eind 2018 al 66.000 extra arbeidskrachten zijn bijgekomen.

Plan van 100 miljoen euro

De VDAB krijgt een sleutelrol om nieuwe werkzoekenden sneller te begeleiden. Nog crucialer is dat de overheidsdienst een arbeidsreserve bij de inactieven en langdurig zieken kan aanboren. Dit jaar moeten 7.500 langdurig zieken naar de arbeidsmarkt gelokt worden, volgend jaar 10.000 en tegen 2024 moeten dat 12.000 mensen zijn. Om vacatures op te vullen, moeten er jaarlijks ook minstens 2.000 Brusselaars en 2.000 Walen overtuigd worden om in Vlaanderen aan de slag te gaan.

Dat er nog groeimarge is, bewijst het grote onbenutte arbeidspotentieel. Voor elke 100 Vlamingen tussen de 20 en 64 jaar zijn er 75 die werken en 3 die werkloos zijn. Dat betekent dus dat 22 op 100 mensen niet beroepsactief zijn. Het gaat onder meer over studenten en arbeidsongeschikten, maar ook over huisvrouwen of -mannen, bruggepensioneerden en mensen die inzetbaar zijn op de arbeidsmarkt en op zoek zijn naar een job. Om werkgevers aan te moedigen iemand aan te nemen die al langer dan twee jaar zonder job zit, komt er een RSZ-korting. De regering zet daarvoor 17 miljoen euro opzij. ''Alleen door uit onze comfortzone te treden, kunnen we de krapte op de arbeidsmarkt omzetten naar kansen"", zegt minister van Werk Jo Brouns (CD&V).

Bijscholen

De regering wil ook dat elke Vlaming zich tegen 2030 laat bijscholen. Om dat 'levenslang leren' te stimuleren kan elke werknemer 250 opleidingsuren opnemen zonder verlies van loon. Wie een opleiding voor een knelpuntberoep volgt, krijgt een aanmoedigingspremie. Met 'werkbaarheidscheques' moeten ondernemingen de strijd aangaan tegen burn-outs, volgens Brouns ''de ziekte van de 21ste eeuw."" Als sluitstuk om werken meer te laten lonen, krijgen werknemers met een laag inkomen een jobbonus. Al deze maatregelen samen kosten de Vlaamse staatskas de komende twee jaar 100 miljoen euro.

Deze Vlaamse deal komt er twee weken nadat de federale Vivaldi-regering ook een arbeidscompromis — met onder meer een vierdagenwerkweek en soepelere avondarbeid — kon beklinken. Arbeidsexperten zagen daarin weinig maatregelen om de werkzaamheidsgraad naar 80% op te krikken. Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) noemde het al een ''mager, zeer mager beestje."" Ook nu drong hij aan op een 'asymmetrisch arbeidsbeleid'. Het contrast met de andere gewesten is dan ook groot: in Brussel is 64% van de bevolking aan het werk, in Wallonië 65%. Dat brengt het Belgisch totaal op 71,9% — de 75,9% van Vlaanderen haalt het gemiddelde naar boven. Vlaanderen hoopt in de toekomst meer de eigen lijnen te kunnen uitzetten. De hefbomen om inactiviteit te bestrijden (bijvoorbeeld door uitkeringen en pensioenen te hervormen) of werken meer te laten lonen (door het belastingsysteem te hervormen) zitten nu nog grotendeels op het federale niveau. ''Laat dit een oproep zijn voor de andere gewesten en de federale regering om ons goede voorbeeld te volgen"", gaf Jambon nog een steekje onder water.

FLEUR MEES