Er komt wellicht eindelijk een oplossing voor de belabberde werkomstandigheden van onthaalouders. Velen zitten nu in een systeem tussen werknemer en zelfstandige, waardoor ze geen betaald verlof kunnen nemen en amper pensioen opbouwen. Werkgevers en vakbonden adviseren dat onthaalouders tegen 2024 allemaal werknemer worden. “Nu verdien ik soms maar 40 euro bruto per dag, een peulenschil”, zegt een onthaalmoeder.

Martine De Pauw heeft onder twee verschillende statuten gewerkt. Tot 2019 was ze onthaalouder binnen het tussenstatuut. “Ik kreeg een vergoeding van 23,4 euro bruto per kindje. Kwam een kindje niet opdagen, dan verloor ik een groot deel van mijn inkomsten. Ik kon ook geen vakantie nemen en bouwde bijna geen pensioenrechten op.”

Ze werd in 2019 ingeschakeld in een pilootproject waarin ze werknemer werd. “Sindsdien heb ik een volwaardig pensioen, vakantie, eindejaarspremies, maaltijdcheques en een hospitalisatieverzekering.” Martine is vandaag een tevreden onthaalouder: “Voor mij kan het niet meer beter.”

Werknemer

De sociale partners zijn tot een advies gekomen over het statuut van de onthaalouders. Ze raden de federale regering aan om hen als werknemer te laten werken. Tot 2019 konden onthaalouders enkel binnen een tussenstatuut werken. Ze waren noch zelfstandig, noch werknemer. Onthaalouders inschakelen als werknemer kan de job aantrekkelijker maken.

Toch schuilen er ook gevaren in het advies. Als onthaalouders werknemers worden, kan de prikkel om meer kindjes op te vangen wegvallen. “In het tussenstatuut krijg je een vergoeding per kindje. Als we meer willen verdienen, dan moeten we ook voor meer kindjes zorgen. Maar iemand in het werknemersstatuut krijgt een vast loon en daarnaast een maaltijdvergoeding per kind. Werknemer-onthaalouders nemen daardoor minder kinderen aan”, zegt Wendy Veyt, onthaalouder binnen het tussenstatuut.

De keuze over de statuten behoort tot het takenpakket van minister van Sociale Zaken Frank Vandenbroucke (Vooruit). Vlaams minister van Welzijn Hilde Crevits (CD&V) is bevoegd voor de budgetten in de kinderopvang. “Het principe dat onthaalouders werknemers kunnen worden, vind ik goed”, zegt ze. “Maar voor mij is het belangrijk dat er een uitdoofscenario komt, want nu vindt niet elke onthaalouder het interessant om werknemer te worden. Verder overleg met ons agentschap Opgroeien en de sector is zeker nog nodig.” Minister Crevits gelooft dat het overschakelen op het statuut van werknemer voor onthaalouders de job aantrekkelijker maakt en verder geen probleem zou mogen vormen voor de capaciteit in de kinderopvang.

Wendy Veyt en Erica Verbraeken werken nog onder het tussenstatuut. Zij hebben het moeilijk. “Er zijn weinig tegemoetkomingen. Het is werken of de financiële afgrond induiken.” Ze vinden dat ze te weinig verdienen voor het werk dat ze verrichten: “Soms heb ik moeten werken aan een tarief van 3 tot 4 euro per uur. Dat komt neer op iets van een 40 euro bruto per dag. Ik vind dat een peulenschil.”

Wendy en Erica willen overschakelen naar het werknemersstatuut. “Het gaat om gemoedsrust en waardering.”