Dubbel zoveel vacatures als eind 2020 tonen aan hoe moeilijk bedrijven geschikt personeel vinden

D e Vlaamse arbeidsmarkt was nooit zo krap als in 2021, blijkt uit de jaar­cijfers van de arbeidsbemiddelaar VDAB. Eind december hadden bedrijven ruim 71.000 vacatures, bijna dubbel zoveel als eind 2020. ‘De hoge vacaturecijfers blijven het bewijs van een erg krappe arbeidsmarkt’, zegt Vlaams minister van Werk Hilde Crevits (CD&V). 50.000 vacatures waren vroeger een uitzondering, maar in de voorbije acht maanden werd die drempel vlot overschreden.

De krapte op de arbeidsmarkt was voor de coronacrisis al een probleem, maar nam vorig jaar buitensporige proporties aan. Dat blijkt ook uit de nieuw aangemelde vacatures in de loop van 2021. Bedrijven zochten het voorbije jaar liefst 362.500 werknemers via de VDAB. Dat is 51 procent meer dan in 2020 en een verdubbeling tegenover 2012.

Sonja Teughels, arbeidsexpert bij de Vlaamse werkgeversorganisatie Voka, ziet de vergrijzing als de belangrijkste oorzaak. ‘De pensionering van babyboomers stuwt de vervangingsvraag. Deze legislatuur moeten zo’n 380.000 mensen vervangen worden. Dat fenomeen is jaren geleden voorspeld, maar dat het nu zo acuut is, ligt vermoedelijk aan corona. Bij het begin van de crisis zijn de aanwervingen en vervangingen stilgevallen, maar bedrijven hervatten die nu de economie herstelt’, zegt Teughels.

Tegelijk wordt de poel met beschikbare arbeidskrachten almaar kleiner. In 2021 zaten in Vlaanderen gemiddeld 197.000 werkzoekenden zonder werk. Dat is 14 procent minder dan in 2020. ‘Bovendien krijg je ze heel moeilijk naar de knelpuntvacatures’, zegt arbeids­econoom Stijn Baert (UGent). ‘Ofwel omdat ze niet het juiste diploma of onvoldoende vaardigheden en ervaring hebben, ofwel omdat de openstaande jobs als weinig aantrekkelijk worden gezien. Denk aan poetshulpen, stukadoors of vuilnisophalers.’ Baert ziet in dat laatste ook de verklaring waarom aanzienlijk meer vacatures voor kortgeschoolden blijven openstaan.

Dat de Vlaamse werkloosheidsgraad met zo’n 6 procent op een historisch laagtepunt staat, is daarom geen onverdeeld goed nieuws. ‘Als werkgevers na lang zoeken geen geschikt personeel vinden voor hun vacatures kunnen ze beslissen investeringen uit te stellen of in het buitenland mensen te werk te stellen. Dat zou een gemiste kans zijn om onze werkzaamheidsgraad op te krikken’, zegt Baert.

De krapte op de arbeidsmarkt is een paradox. Terwijl er tienduizenden vacatures zijn, blijft de Vlaamse werkzaamheidsgraad ondermaats. In Vlaanderen is 75 procent van de bevolking op beroepsleeftijd aan het werk. In Nederland en Duitsland is dat meer dan 80 procent.

‘De grootste uitdaging is het activeren van de reserve buiten de werkloosheid: zieken, leef­loners, bijstandsgerechtigden en nieuwkomers. Die groep is groter dan die van de werklozen’, zegt Teughels. Daar moet uit geput worden om de werkzaamheidsgraad op te krikken naar 80 procent, wat zowel de Vlaamse als de federale regering in haar regeerakkoord ambieert.

‘Het is jammer dat de rege­ringen wachten tot corona voorbij is om structurele hervormingen te doen’, zegt Baert. ‘Vlaanderen mag niet talmen met het goedkoper maken van de kinderopvang of het koppelen van meer sociale voordelen aan inkomen in plaats van aan statuut. De federale regering moet werk maken van de pensioenhervorming of de activering van langdurig zieken.’ Het is tekenend dat de federale regering de arbeidsmarkthervormingen uit haar begrotingsakkoord van oktober nog niet heeft uitgevoerd.

Daan Bleus