“Het water staat ons niet langer aan de lippen, maar inmiddels aan de ogen.” Met die weinig rooskleurige boodschap ontvingen varkenshouders maandagochtend Vlaams minister van Landbouw Hilde Crevits (CD&V) in een bedrijf in Deerlijk. De minister belooft structurele steun.

Geert Van Wonterghem (49) en zijn vrouw Marijke Degezelle (43) ontvingen de minister en heel wat andere betrokkenen uit de sector op hun erf in de Gaaistraat in Deerlijk. Tijdens het onderhoud kaartten de varkenshouders aan hoe zwaar de huidige crisis inhakt op de gezinnen achter de bedrijven, zowel op financieel als mentaal vlak.

“We zijn op een punt gekomen dat we de rekeningen niet meer kunnen betalen, terwijl de banken geen extra leningen toestaan”, zegt Marijke met geëmotioneerde stem. “Er bereiken ons wekelijks drie voederfacturen van gemiddeld 10.000 euro elk. Vorige week donderdag schreven we dankzij de verkoop van vierhonderd varkens 50.000 euro bij op de rekening, maar dan nog blijft een vrijwel even groot saldo openstaan van uit te voeren betalingen.”

25 euro verlies per varken

De varkenssector krijgt al jaren zware klappen te verduren. Afrikaanse varkenspest, corona en de exportmoeilijkheden voor de afzet van varkensvlees buiten Europa hebben ertoe geleid dat de varkensprijzen een historisch dieptepunt hebben bereikt. “Op elk vleesvarken dat we afleveren, verliezen we momenteel 25 euro”, zegt een andere varkenshoudster.

De hoge voederprijzen maken meer dan 70 procent van de totale kostprijs van het varken uit. Daarnaast staat de sector de komende jaren nog voor veel uitdagingen en investeringen betreffende onder meer dierenwelzijn, milieu en vergunningen.

“De sector wil deze uitdagingen aangaan en vraagt respect. De fierheid voor de stiel ebt stilaan weg en men ziet nog weinig toekomstperspectief”, zegt Hans Mommerency, provinciaal secretaris van Boerenbond in West-Vlaanderen.

Collega's uit het leven gestapt

Varkenshoudster Marijke stelt het nog scherper. “We hebben onze kinderen van zestien en dertien vorige week te kennen gegeven dat we ermee willen ophouden als er tegen eind dit jaar geen beterschap komt. Wij kregen alle kansen van onze ouders om voort te studeren, maar weten momenteel niet of wij dat onze kroost zullen kunnen bieden.”

Dat de schrijnende situatie zwaar op de varkenshouder als mens weegt, blijkt uit het feit dat recent drie Vlaamse collega's van Marijke en Geert uit het leven zijn gestapt. “Een van hen kende ik heel goed. Die man was een leeftijdsgenoot, vader van vier kinderen en kon in het verleden heel mooie resultaten voorleggen. Ik ben er nog altijd niet goed van”, zegt Marijke.

De sector vraagt voldoende ondersteunend beleid vanuit Vlaanderen. “Als onze sector niet langer gewenst is, zorg dan op zijn minst voor een gepaste uitstapregeling”, klonk het maandagmiddag nog in Deerlijk.

Sector in crisis

Zonder ver op de feiten vooruit te lopen, beloofde minister Crevits haar nek uit te steken tijdens het overleg met de hele keten later op de dag. “Vooral de familiale varkensbedrijven — we spreken over 3.800 gezinnen — voelen de druk, zowel financieel als mentaal. Belangrijk is dat de varkenshouderij erkend wordt als een sector in crisis, waardoor betalingsuitstel kan worden gegeven. Ik wil de hele sector versterken. Er zullen inspanningen van de complete keten nodig zijn opdat de financiële problemen niet altijd op de nek van de boeren terechtkomen. Ik ga voorstellen om op korte termijn een plan van aanpak uit te werken.”

Tom Van Houtte