Na zware debatten tussen Zuhal Demir (N-VA) en CD&V heeft de Vlaamse regering beslist dat industriële projecten nog iets meer extra stikstof mogen uitstoten dan agrarische. De definitieve onderhandelingen beloven nog moeilijker te worden.

Vlaanderen moet vandaag groen licht geven aan de herinrichting van de voormalige Ford-terreinen in Genk. Ook tal van andere grote projecten staan in de steigers, ­onder meer in de Antwerpse ­haven. Achter al die vergunningen stond een vraagteken, maar onder grote tijdsdruk kwam de Vlaamse regering afgelopen weekend met een - tijdelijke - oplossing.

Op 25 februari zette de Raad voor Vergunningsbetwistingen het Vlaamse vergunningsbeleid op losse schroeven. Een kippenstal in Kortessem kreeg geen toelating om uit te breiden, omdat die in de buurt lag van een waardevol natuurgebied dat volgens een Europese richtlijn beschermd moet worden tegen stikstofdepositie. In zijn gebonden vorm, als ammo­niak of stikstofoxide, leidt stikstof tot natuurschade, zoals de verdringing van inheemse biotopen.

Het rechtscollege veegde op die manier de Vlaamse regeling van tafel waarbij een activiteit die minder dan 5 procent van de kritische drempelwaarde van een beschermd gebied bijdraagt, gemakkelijk kan worden vergund. Sindsdien zoekt de Vlaamse regering naar een oplossing, met onderhandelingen die minister van Omgeving Zuhal ­Demir (N-VA) plaatste tegenover minister van Landbouw Hilde Crevits (CD&V), wier partij traditioneel de agrosector verdedigt.

Van de stikstofdepositie in Vlaanderen afkomstig uit Vlaanderen zelf - veel waait binnen uit de rest van België en de buurlanden - neemt de landbouw twee derde voor haar rekening. De rest is te wijten aan het verkeer (22%), de huishoudens (5%), de industrie (5%) en de energiesector (0,9%). De Vlaamse regering raakte het er al eerder over eens dat de lat voor de industrie- en transportsector op 1 procent extra stikstofuitstoot per project zou komen te liggen, in plaats van de huidige 5 procent.

De ministerraad van vrijdag focuste op het aandeel voor de landbouw. Er werd de hele dag onderhandeld, waarbij Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) moest gebruikmaken van aparte, bilaterale gesprekken. Verschillende scenario's passeerden de revue, waaronder een tijdelijke vergunningsstop in ruil voor een automatische verlenging van de lopende vergunningen.

'Moedige verstrenging'

Uiteindelijk duwde Demir, die geen verder uitstel wilde, zaterdag door via een 'ministeriële instructie' aan de vergunningverlenende administraties en lokale besturen, waarbij CD&V en Open VLD zich uiteindelijk moesten neerleggen. De regeling stelt dat voor elke vergunningaanvraag die leidt tot ­ammoniakuitstoot (vooral intensieve veeteelt en mestverwerking) een beoordeling moet aantonen dat er 'geen significant negatief effect' is op de omliggende natuur.

'De facto ligt de drempel op 0 procent', klinkt het binnen de Vlaamse regering. De regel is ook van toepassing op lopende aanvragen. 'Dit is een moedige verstrenging', zegt milieujurist Hendrik Schoukens (UGent), die lokaal voor Groen actief is. 'Vele exploitaties die voor het stikstofarrest nog mogelijk waren, zoals ­megastallen in de buurt van beschermde gebieden, zullen onder deze regeling niet meer vergund kunnen worden.'

'Het zal zeer moeilijk, zo niet onmogelijk zijn om nog stikstof uitstotende bedrijven uit te breiden of op te starten', zegt ook Hendrik Vandamme, voorzitter van het Algemene Boerensyndicaat. 'De Vlaamse regering meet met twee maten. Planten maken geen onderscheid tussen stikstof uit de industrie of stikstof uit de landbouw.'

Ook de Boerenbond klinkt scherp. 'Dat op basis van dezelfde ministeriële instructie de emissies van stikstofoxiden, onder meer van de industrie, wel nog mogen stijgen, begrijpen we niet. We zijn benieuwd of een dergelijke benadering standhoudt voor de rechter.' Crevits geeft toe dat de regeling het moeilijker maakt om een (vee)bedrijf uit te breiden of op te richten, maar dat ze 'niet onmiddellijk een impact heeft op de veestapel'.

Niet definitief

De werkgeversorganisatie Voka reageert wel tevreden. 'De industriële processen worden pragmatisch benaderd en dat is logisch.' Uit ­ onderzoek blijkt dat stikstofoxides vanwege de industrie, het verkeer en de huishoudens hoe dan ook zullen afnemen en dat het grootste probleem zal komen van de ammoniakuitstoot van de veeteelt.

Het debat tussen industrie en landbouw binnen de Vlaamse ­regering is nog lang niet voorbij. De huidige regeling is immers tijdelijk, om rechtszekerheid te bieden aan bedrijven en de vergunnende overheden. De Vlaamse regering sprak af om ten laatste eind dit jaar een definitieve PAS (Programmatorische Aanpak Stikstof) goed te keuren.

Demir kondigt alvast aan dat de stikstofuitstoot niet alleen gestopt moet worden, maar ook moet ­dalen. Net omdat een politiek akkoord daarover hoogst onzeker is en mogelijk langer op zich zal laten wachten, was de inzet van deze tijdelijke regeling zo groot.

Matthias Verbergt

Inhoud ↑