Zonder klimaatplan geen Vlaamse subsidies meer: 50 miljoen euro aan jaarlijkse bedrijfssteun dient voortaan om economie te vergroenen

De Vlaamse regering gebruikt haar jaarlijks budget van 50 miljoen euro aan bedrijfssubsidies voortaan uitdrukkelijk om klimaatbeleid te voeren. Ooit dienden die subsidies - onder de naam expansiesteun - om bedrijven in Vlaanderen te ­verankeren en te laten groeien. Vlaams minister van Economie en Werk Hilde Crevits (CD&V) stuurt die filosofie nu bij: ze moeten ook dienen om te vergroenen.

Bedrijven zonder ernstig klimaatplan verliezen hun recht op overheidssteun. ‘Het is het moment om dit te doen’, zegt Crevits. ‘De klimaatuitdaging is zo immens dat meer focus nodig is. Ook is het belangrijk meer lijn te krijgen in onze bedrijfssubsidies. We geven er veel. En het is elementair om aan de ­belastingbetaler uit te leggen ­waarom we dat doen.’

Crevits is nog zekerder van haar stuk na het koninklijk bezoek aan Denemarken deze week. ‘We waren er om te spreken over werk, maar iedereen begon over groene jobs. Ik vond dat opmerkelijk, omdat we er niet naar vroegen. Maar voor hen was het logisch, omdat duurzaamheid overal in zit.’

Vlaanderen verleent jaarlijks 9 miljoen euro ecologiepremies aan bedrijven, 10 miljoen euro aan ‘strategische ecologiesteun’ en 31 miljoen euro aan ‘strategische transformatiesteun’. Al die subsidies kunnen voortaan alleen gaan naar bedrijven met klimaatplannen. Adviseurs van het onder­nemersloket VLAIO zullen die plannen beoordelen op hun ernst.

Ook in andere steunmaatregelen wil Crevits meer aandacht voor klimaat. Hetzelfde geldt voor het investeringsbeleid van de Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV) en Gimv. De eerste investeringsmaatschappij is volledig eigendom van de Vlaamse overheid, bij de tweede is Vlaanderen de hoofdaandeelhouder. Vorige week vrijdag besliste de Vlaamse regering dat alle regeringen die de ­komende 30 jaar aantreden een groen transitieplan voor de industrie moeten voorleggen.

Door de bredere klimaatfocus krijgt ook de ecologiesteun een licht andere rol. Crevits wil harder focussen op groene investeringen die zonder overheidssteun nooit zouden gebeuren. Dat doet ertoe, omdat door de technologische evolutie almaar meer klimaattechnologie sneller rendabel wordt.

In dezelfde logica wil ze vaker werken met terugvorderbare voorschotten. Een andere optie is dat bedrijven hun onderzoekssteun terugbetalen als die heeft geleid tot een succesvol commercieel product, zodat meer geld vrijkomt voor onderzoek.

Als economische subsidies worden verleend, moeten bij de Vlaamse overheid bovendien sneller alarmsignalen afgaan als het bedrijf milieuregels heeft overtreden, zoals de Antwerpse fabriek van de Amerikaanse chemiegroep 3M. Nu is VLAIO daar vaak niet van op de hoogte.

De grote angel in de plannen is dat de Vlaamse overheid nog altijd vervuilende bedrijven als de staalreus ArcelorMittal compenseert voor de rechten die ze moeten ­kopen om CO ₂ uit te stoten. ‘Dat is heel moeilijk voor ons’, erkent Crevits. ‘We kunnen die steun, die past in de regels van de Europese Unie, nog niet stilleggen. Het is een van de belangrijke redenen waarom ArcelorMittal in Gent investeert. Er werken 6.000 mensen en het bedrijf is wel degelijk bezig met de klimaattransitie. De oplossing voor dat probleem is een Europese koolstoftaks aan de grens, zodat het concurrentienadeel met China ­verdwijnt, maar zoiets bestaat nog niet.’

Crevits wil wel nog een budget apart houden voor de zogenaamde superstrategische steun. Het gaat om dossiers waar de wereldconcurrentie groot is en Vlaanderen het verschil wil maken. Een voorbeeld is de duurzamere hoogoven van ArcelorMittal, waar het bedrijf dankzij Vlaamse en federale steun een miljard euro in investeert, of het Vlaamse distributiecentrum van Nike vanwaaruit de sportwarenreus heel Europa bedient.

‘Daar zal je een beetje flexibiliteit moeten toelaten, al willen we ook daar zo veel mogelijk duurzaamheid. De filosofie wordt ­simpel. Wie een subsidie van de Vlaamse overheid krijgt, schrijft zich ook in een maatschappelijk traject in. En dat is klimaattransitie.’

https://www.tijd.be/politiek-economie/belgie/vlaanderen/zonder-klimaatplan-geen-vlaamse-subsidie-meer/10342528.html

Bart Haeck