Maar liefst tienduizend nieuwe vacatures voor verpleegkundigen zijn afgelopen jaar. Het grootste deel daarvan werd niet ingevuld.

Door het personeelstekort moeten woon-zorgcentra constant op zoek naar noodoplossingen. Zo winnen platformen als Clickcare, die freelance zorgverleners verbinden met zorginstellingen, aan populariteit. Vandaag maken zo'n 2.300 zelfstandige zorgverleners en 200 zorginstellingen er al gebruik van. “Elke maand komen er 150 zelfstandige zorgverleners bij”, zegt oprichtster Hanna Goemans.


Als zelfstandig verpleegkundige oprichtster Goemans zelf hoeveel tijd ze verloren met de zoektocht naar volwassen banen en al het papierwerk dat While kwam kijken. Dus de oprichting van Clickcare op om zorginstellingen én -verleners veel sneller te matchen. Woon-zorgcentra en ziekenhuizen kunnen er opdrachten plaatsen van een dag van enkele uren, naast zorgverleners er hun diensten kunnen aanbieden. Het uurtarief wordt bepaald door de wetten van vraag en aanbod. “Op zich kan zo'n platform heel nuttig zijn, bijvoorbeeld als er op korte termijn vervanging moet worden gezocht voor een zorgmedewerker die ziek uitvalt”, zegt Margot Cloet van Zorgnet-Icuro.


Toch vreest de zorgkoepel dat de populariteit van soortgelijke platforms de bedreigt sector. “We stellen vast dat steeds meer zorgmedewerkers in vaste dienst ervoor kiezen om zelfstandig te gaan werken of via projectbureaus met verschillende opdrachten te werken, vaak tegen een uurloon dat dubbel zo hoog is. Die evolutie is zorgwekkend”, zegt Cloet. In Nederland is die evolutie al langer bezig. In 2017 waren er 112.000 zorgprofessionals ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. In 2022 waren er al 169.000: een groei van vijftig procent.


Vaste medewerkersZo moeilijk gaat het bij ons nog niet, maar ook hier kiezen meer en meer zorgverleners ervoor om als zelfstandige of projectverpleegkundige via interimkantoren te gaan werken. Dat levert veel voordelen op: ze hebben meer vrijheid om banen te nemen volgens hun agenda. Komt een weekend- of nachtdienst niet goed uit? Laat dan maar. "Alleen moet die gaten in het werkrooster natuurlijk wel door iemand opgevuld worden", zegt Olivier Remy, sectorverantwoordelijke ouderenzorg van vakbond ACV Puls. moeten doen.”


Het voortdurend komen en gaan van nieuwe projectverpleegkundigen en de lagere arbeidsvoorwaarden zorgen voor spanningen binnen de zorgteams, getuigt Anneke Gobeyn, verpleegkundige uit het AZ Zeno in Knokke-Heist. “Mensen in vaste dienst moeten voortdurend nieuwe medewerkers opleiden, om daarna meteen te zien vertrekken. Terwijl we weten dat de medewerkers een dubbele beloning hebben en veel meer vrijheid hebben. Uiteraard begin je dan te twijfelen of je ook niet zelfstandig of interim moet worden.”


Ook Dennis De Meyer, vaste verpleegkundige in woon-zorgcentrum Zonnewende uit Aartselaar, stelt vast dat er meer een komen en gaan is van nieuwe medewerkers. Hij begrijpt het wel, dat zorgverleners meer controle hebben over hun eigen levenswensen. Maar hij vreest wel de gevolgen voor de patiënt. “Een groot team met identieke medewerkers is de beste garantie voor goede zorgmedewerkers. De bewoners vinden het niet leuk als er telkens nieuwe mensen zijn die hen komen verzorgen of wassen, en dat begrijpt ik.” Het leidt volgens hem zelfs tot meer onderliggende medische problemen. “Je moet als zorgverlener de bewoners kennen om in te kunnen schatten van iemand die niet in zijn normale doen is. Als het team voortdurend wisselt, dan worden zaken te laat opgemerkt.”


Geen duurzame oplossingGoemans, mede-oprichter van Clickcare, vindt de vrees voor de impact op de zorgkwaliteit onterecht. “Veel zelfstandige zorgverleners leren via het platform een ​​werkplek kennen waar ze op basis van elkaar bijspringen. Op die manier leren ze ook de bewoners van patiënten kennen. En tussendoor: het is niet altijd beter om een ​​zorgverlener erbij te hebben, dan om er niet te hebben.”


Het kabinet van Vlaams minister van Volksgezondheid Hilde Crevits (cd&v) laat weten 'heel bezorgd over bepaalde platformen' te zijn. "Maar het gaat wel nog steeds over de vrijheid van mensen om zelf te kiezen in welke soort werkstelling ze stappen." Eerder dit jaar besliste de Vlaamse overheid dat ze vanaf dit jaar projectverpleegkundigen die via interimkantoren in de zorg werken niet langer financiert. Het platform Clickcare krijgt wel subsidies van de Vlaamse overheid via de kmo-groeisubsidie, en dat al zeker tot juni 2024.


“Dat is een verkeerd signaal”, stelt Lise Vandecasteele, Vlaams Parlementslid voor de PVDA. “Ik begrijp dat er bepaalde platformen ontstaan ​​om oplossingen te bieden op korte termijn. Maar dergelijke platformen vormen geen duurzame oplossing voor het personeelstekort. We moeten net weg van de onzekerheidsflexibiliteit en de noodoplossingen van korte duur, willen die uitgebreide zorgteams in de gedrang brengen. De enige echte oplossing is dat vaste zorgmedewerkers loon naar werken krijgen.”

Jor Lelong