De nieuwe bestuursperiode 2025-2030 brengt een opvallende verjonging in de lokale politiek. Vooral het aantal jonge burgemeesters springt in het oog. Het nieuwe mandatenrapport toont daarnaast dat een evenwichtige vertegenwoordiging van vrouwen op het lokale niveau uit blijft. Behalve op het niveau van de provincies, daar is het aandeel vrouwelijke provincieraadsleden voor het eerst groter dan mannen. Ook in de bijzonder comité’s voor de sociale dienst (BCSD) zijn vrouwen in de meerderheid.
“Het publiek heeft duidelijk meer en meer vertrouwen in jonge mensen. Heel wat jonge burgemeesters werden door de nieuwe regelgeving rechtstreeks aangeduid door de kiezer. Dit brengt een nieuwe dynamiek in onze besturen. Om vrouwen, maar ook anderen, aan te moedigen om een lokaal engagement op te nemen, maak ik momenteel werk van een versterking van het statuut van lokale mandatarissen. We kijken onder andere naar oplossingen om meer tijd te kunnen vrijmaken voor het mandaat via het politiek verlof.” – Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits
Maandag is het exact 1 jaar geleden dat de lokale verkiezingen plaatsvonden. Uit een eerder mandatenrapport met cijfers van februari 2025 bleek na de verkiezingen een opvallende verjonging in de lokale politiek voor de nieuwe bestuursperiode en een lichte stijging in het aantal vrouwelijke gemeenteraadsleden. Enkele maanden later toont het nieuwe mandatenrapport geen grote veranderingen. Enkel het aantal gemeenteraadsleden dat zijn of haar mandaat neerlegde, stijgt van 19 naar 97. Het gaat over 47 mannen en 50 vrouwen. Dit cijfer ligt nog steeds lager dan het gemiddeld aantal mandatarissen dat op jaarbasis stopt. De reden voor beëindiging wordt niet geregistreerd door het Agentschap Binnenlands Bestuur. Ook 12 schepenen en 3 burgemeesters eindigden al hun mandaat.
Voor het eerst 15 burgemeesters jonger dan 35
De gemiddelde leeftijd van de verkozenen bij de lokale verkiezingen van 2024 is 49,5 jaar. Over de leeftijdscategorieën zijn er beperkte verschillen over de provincies heen. Enkele vaststellingen: de provincie Limburg telt met 16,6% het meeste gemeenteraadsleden onder de 35 jaar, gevolgd door Antwerpen (15,3%). In Oost-Vlaanderen en Limburg is het oudste gemeenteraadslid 87 jaar.
De gemiddelde leeftijd van burgemeesters is 52 jaar. Op het einde van de vorige bestuursperiode was 15% van de burgemeesters jonger dan 45 jaar. Deze legislatuur is dat 1 op 4. (26%). Een stijging met meer dan 10%. Het aandeel jonger dan 35 stijgt van 2% naar 5,3%, een verdubbeling. Het gaat deze legislatuur om 15 burgemeesters, waarvan 5 in Vlaams-Brabant, Antwerpen en Limburg tellen er elk 3, West-Vlaanderen en Limburg elk 2.
De jonge burgemeesters kregen een duidelijk mandaat van de kiezer: voor het eerst was de nieuwe regeling voor de aanstelling van de burgemeester van toepassing. Volgens deze regeling wordt de verkozene met de meeste naamstemmen van de grootste coalitiefractie burgemeester.
29 burgemeesters zijn boven de 65 jaar. De overige 241 burgemeesters zijn tussen de 35 en 64 jaar.
In de provincie Antwerpen valt het op dat meer dan de helft van de burgemeesters ouder is dan 55 (52,3%), terwijl het percentage bij alle andere provincies rond 40% ligt.
Ondervertegenwoordiging van vrouwen
Vrouwen zijn sterk ondervertegenwoordigd in het lokale politieke landschap. Slechts 1 op 5 burgemeesters is vrouw. 80% zijn mannen. Het aandeel gemeenteraadsleden is nog steeds niet in evenwicht, maar is beter dan vroeger met op dit moment 41,1% vrouwelijke gemeenteraadsleden. 79 colleges van burgemeester en schepenen tellen slechts 1 vrouw. (Details per gemeente zijn waarneembaar in het nieuwe mandatenrapport).
Opvallend hoog aantal vrouwelijke BCSD-leden
Bij de leden van het bijzonder comité voor de sociale dienst (BCSD) in Vlaanderen zijn het aantal vrouwelijke leden opvallend in de meerderheid, met 56,8%. Deze leden worden aangeduid en zijn dus niet-rechtstreeks verkozen. Ze behandelen individuele dossiers over maatschappelijke dienstverlening en integratie en nemen beslissingen over de toekenning of weigering van sociale steun, zoals een leefloon. De BCSD geeft ook advies over het algemene sociaal beleid van de gemeente.
Provincie geeft goede voorbeeld met genderevenwicht
De nieuwe cijfers in het mandatenrapport tonen aan dat voor het eerst meer vrouwen dan mannen actief zijn als provincieraadslid: 51,1% vrouwen en 48,9% mannen. Vorige bestuursperiode ging het nog om 40% vrouwen.
De rapporten zijn beschikbaar via https://www.vlaanderen.be/lokaal-bestuur/data-en-tools/mandatendatabank
