De Vlaamse Landmaatschappij (VLM) organiseerde in het voorjaar van 2025, op vraag van Vlaams minister van Plattelandsbeleid Hilde Crevits, een grootschalige plattelandsbevraging. Zo'n 800 deelnemers deelden hun prioriteiten en visie voor de toekomst van het Vlaamse platteland. Er is en blijft een grote rol voor de landbouw weggelegd met tegelijk genoeg ruimte voor natuur. De Vlaming droomt wel van een platteland met meer sociale cohesie, behoud van de open ruimte en een toekomstgericht mobiliteitsbeleid. Minister Crevits gaat samen met VLM aan de slag met de resultaten om het “Plattelandspact” verder vorm te geven. Dat pact heeft de ambitie om via verschillende beleidsvoorstellen te komen tot een realistisch toekomstperspectief voor een bruisend, duurzaam en verbonden platteland.
“Landbouw is en blijft onmiskenbaar een essentieel onderdeel van het platteland. Uit de bevraging blijkt dat mensen willen dat de open ruimte op het platteland beschermd wordt voor landbouwactiviteiten, aangevuld met natuur en biodiversiteit. Tegelijkertijd is er een duidelijke behoefte aan meer sociale cohesie in de dorpen. Initiatieven zoals zorgboerderijen en dorpspunten tonen aan dat het platteland bruist van creativiteit en engagement. Die goede praktijken willen we bundelen en verspreiden. Er zal daarvoor een praktijkdatabank worden opgericht voor lokale besturen. Daarnaast werken we het Plattelandspact verder uit. Dat zal gebeuren op basis van de bevindingen van deze bevraging en de inzichten uit de toekomstateliers die gehouden werden in de verschillende provincies. Het Plattelandspact moet ervoor zorgen dat het platteland een plek is waar het aangenaam wonen, werken en leven is. Want hoewel er veel troeven zijn, toont de bevraging toch ook duidelijke uitdagingen op het vlak van dienstverlening, open ruimte, mobiliteit en sociale cohesie.” – Vlaams minister van Plattelandsbeleid Hilde Crevits.
De bevraging werd afgenomen bij 795 respondenten, die verschillende relaties hebben met het platteland. De helft woont op het platteland zonder zelf landbouwer of ondernemer te zijn. 15% van de ondervraagden is dat wel. Bijna een vijfde is lid van een socio-culturele, milieu- of natuurvereniging. De deelnemers werden bevraagd over hoe zij naar de toekomst van het platteland kijken. Er werden verschillende vragen gesteld over de belangrijkste functies, de prioriteiten binnen het plattelandsbeleid, over het beheer van open ruimte, wonen, de gemeenschap, de economie en het bestuur op het platteland.
Bescherming van open ruimte voor landbouw en natuur
De grootste prioriteit van het plattelandsbeleid is volgens de bevraging het behoud van open ruimte en betere ruimtelijke ordening. Voor de helft van de bevraagden is ook de verduurzaming van landbouw en voedselvoorziening een belangrijke prioriteit. Het merendeel van de deelnemers aan de bevraging vindt dat die open ruimte moet dienen voor landbouw- en voedselproductie, met aandacht voor de natuur en de biodiversiteit op het platteland. Ze vragen om een doordachte ruimtelijke ordening die de open ruimte beschermt en ze pleiten voor een evenwichtige relatie tussen natuur en landbouw. Kernverdichting wordt genoemd als mogelijke oplossing om de open ruimte te beschermen.
Tekort aan basisvoorzieningen en mobiliteit
Rust, ruimte en een groene en gezonde leefomgeving zijn de belangrijkste troeven van wonen op het platteland. Daartegenover staat de grootste uitdaging: de beperkte bereikbaarheid, problemen rond mobiliteit en een tekort aan dienstverlening. Basisvoorzieningen als winkels, scholen, kinderopvang of zorgcentra blijven net als voldoende openbaar vervoer een aandachtspunt. Ook voor ondernemers is die mobiliteit belangrijk.
Suggesties om te werken aan een warme gemeenschap op het platteland zijn meer initiatieven op vlak van korte keten en lokale economie. Uit de bevraging klinkt een oproep om kleinschalige, duurzame landbouw te beschermen en jonge landbouwers aan te trekken. Ook meer mogelijkheden om elkaar te ontmoeten zoals bijvoorbeeld in dorpshuizen of op buurtfeesten moeten de sociale cohesie versterken. Dit soort voorbeelden vormen de kiem voor een praktijkdatabank die lokale besturen en organisaties in de toekomst kan ondersteunen.
Alle informatie over het plattelandspact is te vinden op www.plattelandspact.be
