De Vlaamse Regering besliste in de septemberverklaring 2026 om de Vlaamse begroting in evenwicht te brengen en de welvaart voor de toekomst te beschermen. Deze begrotingsoefening heeft ook een impact op de financiering van de lokale besturen. Zij krijgen daarom meer tijd voor het aanpassen van hun meerjarenplannen. Er wordt ook ingezet op een duidelijk subsidieoverzicht voor lokale besturen om de planlast voor gemeenten te verminderen. Dat heeft Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits beslist.
De algemene middelen voor steden en gemeenten blijven stijgen, maar minder snel dan oorspronkelijk voorzien: de jaarlijkse groeivoet van 3,5% van het Gemeentefonds wordt tijdelijk bijgestuurd naar 1% in 2027, 1,25% in 2028 en 2% in 2029. Vanaf 2030 staat opnieuw een groeivoet van 3,5% gepland. In 2027 zal de hoofddotatie met 34 miljoen euro tot 3.436.217.000 euro stijgen. Dezelfde groeivoet geldt ook voor de aanvullende dotatie voor de centrumsteden en de dotatie open ruimte. De financiële inspanning wordt zo proportioneel verdeeld over alle lokale besturen.
De geplande automatische opstap voor de dotatie open ruimte van 2027 wordt uitgesteld naar 2028. In totaal komt er wel in 2028 19,6 miljoen euro (incl. index) bij en stijgt het totaal te verdelen bedrag naar 187,68 miljoen euro. Ook hier blijven de gemeenten er op vooruitgaan, zij het in mindere mate dan oorspronkelijk voorzien.
Het ex-federaal grootstedenbeleid (5 miljoen euro) voor Antwerpen, Mechelen, Gent, Oostende en Sint-Niklaas wordt stopgezet.
Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits: “Dit was een bijzonder moeilijke begrotingsoefening. Ook van de lokale besturen wordt een inspanning gevraagd en ik besef dat dit gevolgen heeft voor hun werking en planning. We hebben ervoor gekozen om de middelen te laten blijven groeien en de inspanning zo eerlijk mogelijk te verdelen. Dat is evenwichtiger dan selectief te snoeien in andere financieringsstromen, waardoor sommige gemeenten veel zwaarder zouden worden getroffen.”
Meer tijd om aanpassingen door te voeren
Van de lokale besturen wordt verwacht dat hun meerjarenplannen op orde zijn en nieuwe ramingen elk jaar tijdig verwerkt worden. Er wordt daar vanuit Vlaanderen ook op toegezien. Minister Crevits heeft beslist om die opvolging vanuit Vlaanderen tijdelijk te versoepelen, met tijd tot september 2027: “Niemand heeft er baat bij dat lokale besturen onder grote tijdsdruk een weinig realistische planning moeten opstellen. Ik heb begrip voor de lokale bezorgdheden en zal daarom aanvaarden dat besturen in hun aangepaste meerjarenplan nog de ‘oude’ cijfers gebruiken. Uiterlijk in september 2027 moeten de nieuwe bedragen in hun meerjarenplan opgenomen zijn. Daarmee willen we voldoende ademruimte bieden op een doordachte manier de beleidsplanning bij te sturen.”
Besturen die eind 2026 nog met de eerdere ramingen werken, moeten daar transparant over communiceren. Gemeenteraadsleden moeten duidelijk kunnen zien welke bedragen al in het meerjarenplan zijn verwerkt en welke aanpassing nog moet volgen.
Subsidieoverzicht voor lokale besturen en verminderen van planlast
De minister werkt tegelijk aan een duidelijk en actueel overzicht van subsidies waarop lokale besturen bij de Vlaamse entiteiten kunnen intekenen. De informatie van de verschillende beleidsdomeinen daarover is vaak versnipperd, gedateerd en bevat bijhorende planlast waardoor lokale besturen middelen kunnen mislopen. Daarom wil de minister deze elementen in kaart brengen aan de hand van een bevraging. De minister zal daarover een brief sturen naar al haar collega-ministers bevoegd voor de verschillende beleidsdomeinen om mee te werken aan het tegengaan van deze verkokering.
In tweede instantie en op basis van de resultaten van die bevraging wil de minister bekijken welke voorwaarden, aanvragen of rapporteringsvoorwaarden die vasthangen aan de subsidies voor gemeenten vereenvoudigd kunnen worden. Daarnaast heeft ze aan VVSG gevraagd om ook voorstellen te formuleren om de plan- en rapporteringslast te verminderen.
Minister Hilde Crevits: “Lokale besturen moeten hun mensen en middelen maximaal kunnen inzetten voor hun inwoners. Vandaag gaat nog te veel tijd naar versnipperde aanvragen en rapporteringen. We willen samen met de Vlaamse administraties en de lokale besturen bekijken waar het eenvoudiger kan. Minder administratie betekent meer ruimte voor beleid en dienstverlening.”
De concrete bedragen en impact voor elk bestuur kan u terugvinden op de website van ABB in de interactieve tool.
