“Wie Nederlands kan, creëert kansen. Niet alleen voor zichzelf, maar voor heel Vlaanderen”
Vlaams ministers van Onderwijs en Werk Zuhal Demir (N-VA) en Inburgering Hilde Crevits (CD&V) trekken samen aan de kar om de kennis van het Nederlands bij volwassenen te versterken. Met ‘Nederlands werkt!’ komen ze met acht concrete maatregelen om het volwassenenonderwijs Nederlands voor anderstaligen (NT2) een stevige boost te geven. De focus ligt op nieuwkomers en ouders van schoolgaande kinderen. “Want wie onze taal spreekt, kan beter deelnemen aan de samenleving”, zeggen de ministers.
“Nieuwkomers moeten Nederlands leren om twee redenen. De eerste is om zichzelf een toekomst te geven in Vlaanderen en om hun kinderen een toekomst te geven. Dat is zo evident dat er eigenlijk geen tweede reden nodig is. Maar die is er wel. Want die toekomst is er één in Vlaanderen waar het goed leven is, maar waar iedereen moet bijdragen. Het is een plicht die op iedereen rust. Dat besef is heel belangrijk. Je doet het voor jezelf én de gemeenschap die je opneemt.” – Zuhal Demir, Vlaams minister van Onderwijs en Werk
“Wie in Vlaanderen wil wonen, werken en zich thuis wil voelen moet Nederlands spreken. We mogen de lat hoog leggen voor nieuwkomers, maar moeten er als samenleving ook voor zorgen dat het aanbod kan volgen. Daarom investeren we in een kwalitatief en divers NT2-aanbod dat aansluit bij de leefwereld van de persoon
— of dat nu via de school van de kinderen, de buurt, of in combinatie met een beroepsopleiding is.” – Hilde Crevits, Vlaams minister van Integratie en Inburgering
Waarom is dit plan nodig?
De nood aan sterk taalonderwijs is groot. Uit het PIAAC-onderzoek (2024) blijkt dat volwassenen met een andere moedertaal dan het Nederlands beduidend zwakker scoren op geletterdheid, rekenen en probleemoplossend denken. Die kloof wordt almaar groter. Daarom verhoogt Vlaanderen vanaf 1 september 2027 het vereiste taalniveau voor inburgeraars van A2 naar B1 (mondeling). Nieuwkomers moeten dan niet enkel eenvoudige gesprekken kunnen voeren, maar ook hun mening kunnen verwoorden en zelfstandig deelnemen aan het werk- en maatschappelijk leven.
Vier pijlers, acht maatregelen
‘Nederlands werkt!’ rust op vier duidelijke pijlers: toegankelijkheid, kwaliteit, doorverwijzing & oefenkansen, en betrokkenheid van ouders.
Pijler 1: toegankelijkheid, Nederlands leren blijft betaalbaar en haalbaar
Maatregel 1: betaalbaar en toegankelijk voor iedereen
Het inschrijvingsgeld voor NT2-lessen blijft 1,5 euro per lesuur. Vrijstellingen worden voortaan bepaald op basis van inkomen, in plaats van op statuut. Op die manier kan ook iemand die nu buiten de huidige categorieën valt, denk aan mensen die deeltijds werken of werkzoekende zijn, betaalbaar Nederlands leren.
Maatregel 2: Nederlands leren in combinatie met een beroep leren
Wie een beroepsopleiding volgt, kan tegelijk Nederlands leren. Zo kan iemand bijvoorbeeld de opleiding zorgkundige + NT2 combineren. Twee leerkrachten begeleiden de cursisten: één voor het vak, de andere voor de taal. Er komen extra middelen voor projecten en lesmateriaal die dit mogelijk maken.
“Toen we het volwassenenonderwijs hervormden, hebben we de prijzen voor Nederlandse lessen bewust laag gehouden. Tegelijk focussen we extra op opleidingen met een jobzekere toekomst. Op die manier zorgen we dat nieuwkomers ook écht kunnen meedoen.” – Zuhal Demir, Vlaams minister van Onderwijs en Werk
Pijler 2: kwaliteit: hogere lat, sterkere ondersteuning
Maatregel 3: niveau B1 (mondeling) als nieuwe standaard
Vanaf 2027 wordt niveau B1 mondeling de nieuwe standaard. Nieuwe wetenschappelijke testen voor luisteren en spreken worden ontwikkeld samen met de CVO’s en CBE’s, zodat cursisten beter worden begeleid.
Maatregel 4: sterkere kwaliteit van testen en lesaanpak
Leerkrachten krijgen extra opleiding, en als de verschillen tussen centra te groot blijven, volgt een centrale afname en correctie. Vlaanderen onderzoekt ook hoe AI kan helpen bij het verbeteren van tests, zonder de leerkracht te vervangen.
“Vanaf 2027 verwachten we meer van inburgeraars, maar dat betekent ook dat wij beter moeten doen. Alleen met sterk taalonderwijs kunnen we mensen échte kansen geven.” – Zuhal Demir, Vlaams minister van Onderwijs en Werk
Pijler 3: doorverwijzing en oefenkansen
Maatregel 5: betere doorverwijzing: iedereen kan een schakel zijn
Vlaanderen brengt het netwerk van doorverwijzers in kaart: OCMW’s, scholen, zorginstellingen, sportclubs, werkgevers… Zij krijgen duidelijke info, materiaal en opleidingen via het Agentschap Integratie en Inburgering en het Huis van het Nederlands, zodat niemand tussen de mazen van het net glipt.
“We versterken de samenwerking met lokale besturen en organisaties die dagelijks in contact staan met anderstaligen, zodat zij beter kunnen doorverwijzen naar het juiste taalaanbod. Zo maken we van taal een hefboom voor integratie.” – Hilde Crevits, Vlaams minister van Integratie en Inburgering
Maatregel 6: Nederlands leren buiten de klas
Een taal leer je niet alleen op school. Daarom investeert Vlaanderen extra in taaloefenkansen in het dagelijkse leven: van taalbuddy’s tot taalwandelingen of andere initiatieven van lokale besturen. De oefenkansen zullen structureel deel uitmaken van het taalleertraject van de inburgeraar.
“Als je Nederlandse les volgt, maar buiten de klas weinig Nederlands spreekt, dan zal je de taal niet snel onder de knie hebben. We investeren daarom in taaloefenkansen: zo kom je ook buiten de klas in aanraking met het Nederlands.” – Hilde Crevits, Vlaams minister van Integratie en Inburgering
Pijler 4: ouders betrekken: taal als sleutel tot onderwijskansen
Maatregel 7: Voorrang voor ouders die Nederlands leren
Dat Nederlands een absolute topprioriteit is voor minister Demir, is intussen duidelijk. Daarom zullen ouders voortaan moeten kunnen aantonen dat ze Nederlands spreken of bereid zijn om de taal te leren. Indien dat niet het geval is, zullen ze gesanctioneerd worden. Wie dat wel doet, krijgt voorrang als hij/zij zich wil inschrijven bij een Centrum voor Volwassenenonderwijs of Basiseducatie.
Maatregel 8: Taal in en rond de school
Scholen, CVO’s, Centra voor Basiseducatie en lokale besturen werken samen om taallessen voor ouders te organiseren op of naast de school van hun kinderen. Zo leren ouders de taal én bouwen ze een sterkere band met de school op.
“Ouders spelen een sleutelrol in de taalontwikkeling van hun kinderen. Wie wil dat zijn kind alle kansen krijgt, moet ook zelf bereid zijn om Nederlands te leren. Door lessen op of naast school te organiseren, maken we die stap kleiner en het effect groter.” – Zuhal Demir, Vlaams minister van Onderwijs en Werk
Taal als hefboom voor de toekomst
Beide ministers zijn het erover eens: “Taal is vrijheid. Wie Nederlands leert, kan zijn eigen verhaal vertellen en hoeft niet te wachten tot iemand anders het voor hem doet”, besluit Demir. “Klopt”, vult Crevits aan. “We verwachten meer inspanningen van nieuwkomers, maar zetten daar wel een hogere kwaliteit en een volwaardig pad naar maatschappelijke participatie tegenover.”
