Nieuw actieplan moet integratie in Vlaanderen versterken

Vlaanderen is de voorbije jaren sterk veranderd. Onze samenleving is vandaag diverser dan ooit, en dat vraagt om een doordachte aanpak. Met het vernieuwde Geïntegreerd Actieplan Horizontaal Integratiebeleid (GAHI) wil minister van Integratie en Inburgering Hilde Crevits die realiteit aanpakken en de integratie versterken. De Vlaamse Regering bundelt daarvoor de krachten, want onderzoek toont aan: samenleven in diversiteit lukt pas echt wanneer taal, participatie, sociale cohesie en de strijd tegen discriminatie hand in hand gaan.

“Integratie verloopt niet vanzelf, maar vraagt blijvende inzet: van de nieuwkomer, maar ook van onze samenleving. Dit actieplan brengt onderwijs, werk, vrije tijd en welzijn dichter bij elkaar zodat niemand uit de boot valt. Vlaanderen moet een plek zijn waar mensen elkaar begrijpen, ontmoeten en respecteren.”  – Vlaams minister van Integratie en Inburgering Hilde Crevits

Het Geïntegreerd Actieplan Horizontaal Integratiebeleid zet in op 4 pijlers die elkaar versterken.

Nederlands als verbindende factor

De taalkennis van het Nederlands blijkt telkens opnieuw een sleutel tot goede integratie. Uit onderzoek blijkt dat er een verband is tussen een goede kennis van het Nederlands en zich meer verbonden voelen met België, meer diverse sociale contacten hebben waaronder ook Belgische vrienden, vaker deelnemen aan het verenigingsleven en het Nederlands actiever gebruiken. Het volgen van formeel taalonderwijs heeft ook meer effect. Wie een inburgeringstraject volgde, beheerst het Nederlands merkbaar beter. Personen die een inburgeringstraject hebben gevolgd, spreken vaker Nederlands met hun buurtcontacten dan diegenen die geen inburgeringstraject hebben gevolgd.

“Taal opent niet alleen deuren naar werk, maar ook naar vertrouwen en verbondenheid”, zegt minister Crevits. “Wie Nederlands leert, leert tegelijk de samenleving beter begrijpen én wordt er sneller deel van.”

Toch blijven er heel wat drempels: weinig oefenkansen op het werk, het sneller overschakelen naar Engels of Frans in contacten, en het wonen in buurten met veel anderstaligen. Ook blijkt uit het onderzoek dat de combinatie tussen een Nederlandse taalles en een voltijdse job erg moeilijk is.

Daarom zal Vlaanderen inzetten op onder meer

• een duidelijk taalbeleid in verschillende domeinen;
• een beter toegankelijk NT2-aanbod en meer doorverwijzers;
• taaloefenkansen in werk, buurt en vrije tijd;
• laagdrempelige communicatie bij de VRT door gebruik van AI.

Sterkere participatie en zelfredzaamheid

Veel nieuwkomers werken onder hun opleidingsniveau, vooral door de lange en complexe erkenning van buitenlandse diploma’s en bijkomende opleidingen die gevolgd moeten worden. Deze procedures vragen tijd, geld en vaak een sterke kennis van het Nederlands. Daarnaast tonen de analyses dat vrouwen minder vaak deelnemen aan het verenigingsleven en ook minder diverse sociale contacten hebben dan mannen. Personen met een betere financiële situatie, hebben ook een lager risico op sociaal isolement.

Met het actieplan wil minister Crevits dit doorbreken door onder meer:

• Een snellere en transparantere diploma-erkenning waarbij een link gelegd wordt met het onderwijslandschap om eventuele tekorten te kunnen bijscholen;
• Een versterking van gendergelijkheid en weerbaarheid binnen gezinnen;
• Het faciliteren van de huisvesting voor arbeidsmigranten;
• inzetten op vrije tijdsactiviteiten: cultuur, sport, … .

Meer sociale cohesie in buurten en verenigingen

Heel wat deelnemers in het onderzoek geven aan méér mensen van Belgische herkomst te willen leren kennen. Meer algemeen hebben personen die minder lang in België wonen (nieuwkomers) een grotere wens naar meer Belgische contacten. Dit is ook zo bij jongere respondenten.  We zien wel vooruitgang: het aantal en de diversiteit van buurtcontacten zijn gestegen, wat wijst op meer interactie tussen verschillende groepen.

“Sociale cohesie groeit niet vanzelf. Ze ontstaat in buurten, op speelpleinen, in klaslokalen, overal waar mensen elkaar écht ontmoeten.” – Hilde Crevits

Deelname aan het verenigingsleven blijft wel laag, vooral bij oudere en vrouwelijke respondenten. Belangrijke drempels zijn taal, het gevoel er niet bij te horen, en culturele gewoonten waarbij vrije tijd vooral in familiekring wordt doorgebracht.

Het actieplan zal inzetten op de versterking van de sociale cohesie door bijvoorbeeld:

• buurtpunten uit te bouwen als motor voor ontmoeting en samenwerking;
• publieke ruimtes en scholen in te zetten als plaatsen voor spontaan contact;

Strijd tegen discriminatie en racisme

We zijn op goede weg: de survey toont aan dat in 2022 er een positievere houding is ten aanzien van herkomstdiversiteit dan in 2017, maar toch blijft racisme en discriminatie een probleem in de Vlaamse samenleving. Personen van buitenlandse herkomst ervaren meer discriminatie dan personen van Belgische herkomst. De tweede generatie ervaart zelfs meer discriminatie dan de eerste, mogelijk beïnvloed door de hogere verwachtingen van gelijke behandeling (de zgn. Integratieparadox). Jongeren spreken zich vaker uit over hun confrontatie met micro-agressies terwijl ouderen dat minder snel melden. Deze ervaringen zijn nefast voor het integratieproces: vooral vrouwen en personen die negatieve ervaringen hebben met discriminatie voelen zich minder verbonden met België.

Het actieplan wil hierop antwoorden door bijvoorbeeld:

• anti-discriminatiemaatregelen uit te breiden in de sport- en cultuursector;
• omstaanderstrainingen te organiseren over de beleidsdomeinen heen;
• training en opleiding te voorzien rond racisme en discriminatie binnen de jeugdwerksector.

“We moeten racisme niet enkel durven benoemen, maar actief bestrijden. Daarom nemen we acties, van het klaslokaal tot de werkvloer.” – Hilde Crevits

 

De Survey Samenleven in Diversiteit (SID-survey) is een grootschalige bevraging afgenomen in 2017 en 2022 bij ongeveer 4.500 en 5.100 personen van Belgische, Marokkaanse, Turkse, Poolse, Roemeense en Congolese herkomst. In 2022 werd er ook een groep personen van Afghaanse herkomst bevraagd. De bevraging besteedt vooral aandacht aan de aspecten van het samenleven in diversiteit die in administratieve data en algemene bevolkingssurveys onderbelicht blijven. De resultaten van deze bevraging zijn terug te vinden in het dashboard https://samenleven-in-diversiteit.vlaanderen.be/  In navolging van deze survey werden de voorbije maanden er 2 vervolgonderzoeken uitgevoerd: Kwalitatieve verdieping van de SID-survey aan de hand van diepte-interviews, uitgevoerd door IPSOS Thematische kwantitatieve analyses op de SID-survey, uitgevoerd door IPSOS