6 op 10 burgemeesters vindt dat ze veiligheidsproblemen in hun gemeente of stad onvoldoende kunnen aanpakken, in grote en middelgrote gemeenten is dat zelfs meer dan 70%. De burgemeesters missen handvaten in het veiligheidsbeleid. Dat blijkt uit een bevraging van alle Vlaamse burgemeesters op initiatief van Vlaams minister van Binnenland en Samenleven Hilde Crevits.
“Lokale besturen worden steeds vaker geconfronteerd met uitdagingen die het veiligheidsgevoel in hun gemeente beïnvloeden. We hebben heel lang gedacht over veiligheid als een probleem van de grote steden, maar dat is duidelijk niet het geval. 6 op 10 burgemeesters vindt dat ze veiligheidsproblemen onvoldoende kunnen aanpakken, in grote en middelgrote gemeenten is dat zelfs meer dan 70%. Daarom willen we gemeenten en steden beter begeleiden en ondersteunen in het versterken van hun lokaal veiligheidsbeleid.” – Vlaams minister van Binnenland en Samenleven Hilde Crevits.
Op initiatief van Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits werd een bevraging over lokale veiligheid gelanceerd naar alle Vlaamse burgemeesters. De bevraging brengt in kaart welke de knelpunten zijn binnen het lokale veiligheidsbeleid en hoe de burgemeesters kijken naar de veiligheid en het veiligheidsgevoel in hun gemeente.
170 burgemeesters vulden de bevraging in. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen burgemeesters van kleine gemeenten (met minder dan 15.000 inwoners), middelgrote gemeenten (tussen 15.000 en 35.000 inwoners) en grote gemeenten (met meer dan 35.000 inwoners).
Onvoldoende handvaten in veiligheidsbeleid
Een eerste belangrijke vaststelling is dat 6 op 10 (59,4%) burgemeesters vindt dat ze veiligheidsproblemen in hun gemeente of stad onvoldoende kunnen aanpakken. Dat gevoel leeft vooral bij de burgemeesters van middelgrote (72,7%) en grote steden (71,4%). Bij de kleinere gemeenten gaat het om 43,4%. Vooral grote en middelgrote gemeenten geven een toename in onveiligheidsgevoel in hun gemeente of stad aan.
Als het gaat over informatie-uitwisseling, geeft de helft van de burgemeesters aan niet voldoende handvaten te hebben in het veiligheidsbeleid. Vooral burgemeesters van grote gemeenten (met meer dan 35.000 inwoners) vinden dat, daar gaat het om 64%.
Drugs is belangrijkste veiligheidsuitdaging
Drugs komen naar voren als belangrijkste en grootste veiligheidsuitdaging, ongeacht de grootte van de gemeente. 8 op 10 burgemeesters geeft aan dat dit een belangrijke tot zeer belangrijke veiligheidsuitdaging is binnen hun stad of gemeente. Daarna volgen “zwerfvuil” en “verkeer”.
Bij het peilen naar een specifieke bevolkingsgroep die zich volgens burgemeesters onveiliger zou voelen, geeft 50% van de burgemeesters aan zich vooral zorgen te maken over ouderen in hun stad of gemeente.
Meer casusoverleg belangrijk
Er is een sterke vraag, zeker in grotere gemeenten, naar meer casus-overleg. Concreet gaat het over de geïntegreerde samenwerking tussen verschillende partners (bijv. gemeente, politie, zorg- en welzijnsorganisaties, ...) waarin mensen, gezinnen of situaties worden besproken die veiligheidsproblemen veroorzaken of dreigen te veroorzaken. Een casusoverleg laat toe om risico’s beter in kaart te brengen, informatie te delen en acties goed af te stemmen tussen alle partners.
In Vlaanderen bestaat al waardevolle praktijkervaring met samenwerkingsmodellen zoals de lokale integrale veiligheidscellen (LIVC’s). Hun werking is op dit moment beperkt tot radicalisering, extremisme en terrorisme (LIVC-R).
130 van de bevraagde gemeenten hebben zo’n LIVC-R werking. 87 daarvan geven aan dat dit een actieve werking is. Om hen daarin nog beter te ondersteunen, erkent Vlaams minister van Integratie, Inburgering en Samenleven Hilde Crevits het Hannah Arendt Instituut, het Centrum Algemeen Welzijnswerk en Ceapire als de drie partnerorganisaties in de strijd tegen gewelddadige radicalisering, extremisme, terrorisme en schadelijke polarisatie. Met deze drie partners krijgt Vlaanderen een sterkere basis om lokale besturen te ondersteunen en een beleid uit te bouwen dat nog meer inzet op preventie, kennisdeling en multidisciplinaire opvolging.
Voor bredere overlastproblemen bestaat er vandaag lokaal vaak geen ketengerichte samenwerking, maar in de bevraging geven burgemeesters aan dat ze daar botsen op drempels. Onder andere bij het aanpakken van drugsgebruik en overlast. Minister Crevits wil die mogelijkheden naast de bestaande LIVC-R uitbreiden en zal daarvoor in de gepaste ondersteuning voorzien voor lokale besturen.
Veiligheidsteam ter ondersteuning van lokale besturen
Er bestaan vandaag al heel wat mogelijkheden om het lokaal veiligheidsbeleid in de gemeente te versterken. Maar lokale besturen zien door de verschillende bevoegdheden niet altijd makkelijk door de bomen het bos.
Minister Crevits zal een team binnen het Agentschap Binnenlands Bestuur ter beschikking stellen dat lokale besturen op juridisch en administratief vlak antwoorden op hun vragen kan bieden. Bijvoorbeeld rond het implementeren van een plaatsverbod of het opleggen van GAS-boetes.
Er komt ook een website waarop alle informatie relevant voor lokale besturen rond het veiligheidsbeleid wordt samengebracht.
Minister Crevits lichtte de bevraging toe tijdens de commissie Binnenland van het Vlaams Parlement op 9 december. De presentatie kan u hier raadplegen >>.
Het aantal meldingen van ongewenst gedrag van derden tegenover personeelsleden van de Vlaamse overheid is groot. Daarom wil minister Crevits strenger optreden en entiteiten de tools in handen geven om gepast te kunnen optreden tegenover klanten bij een incident. Ambtenaren zullen vanaf 2026 ook makkelijk melding kunnen maken.
Vlaams minister van Inburgering en Integratie Hilde Crevits stelt vandaag de Integratie alliantie voor: een nieuw en uniek samenwerkingsverband tussen ondernemingen en de Vlaamse overheid dat werk maakt van taal en integratie op het werk. Het initiatief brengt 12 geëngageerde ondernemingen samen die door hun ervaringen en goede praktijken te delen, willen bouwen aan een werkplek waar diversiteit en gelijke kansen centraal staan. Onder meer Colruyt Group, Familiehulp, Infrabel en Decathlon zijn al pioniers van het eerste uur.
Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits heeft haar visie op de toekomstige fusies van gemeenten op de tafel van de Vlaamse Regering gelegd. Het gaat om maatregelen om vrijwillige fusies verder te stimuleren en ondersteunen, op basis van het evaluatierapport over de fusieoperatie in 2025.