Vlaams minister van Binnenland en Plattelandsbeleid vraagt meer aandacht voor het platteland in het beleid via een plattelandspact. Dat moet antwoorden bieden op de uitdagingen waarmee het Vlaamse platteland kampt. In het pact is een beleidsdomeinoverschrijdend engagement opgenomen om meer aandacht te hebben voor de noden van het platteland in het beleid, met oog op het versterken en het beschermen van dorpen op vlak van leefbaarheid, economie en open ruimte.
Vandaag leeft bijna 1 op de 3 Vlamingen op het platteland en dat aantal blijft in Vlaanderen, in tegenstelling tot de rest van Europa, licht stijgen. Tegelijk blijft het platteland kampen met verschillende uitdagingen op het vlak van bereikbaarheid, sociale cohesie, beschikbaarheid van diensten,… Uitdagingen die tal van beleidsdomeinen overstijgen en bij uitstek een transversale aanpak vragen. Vlaams minister Hilde Crevits heeft daarom een plattelandspact voorgelegd aan de Vlaamse regering. Binnenkort zal het middenveld, alle plattelandsactoren, de lokale besturen en de provincies ook om hun engagement gevraagd worden.
Vlaams minister Hilde Crevits: “De stem van onze landelijke gemeenten en gebieden moet meer gehoord worden. Het platteland verdient een volwaardige plaats. Met het plattelandspact maken we daar met alle betrokkenen voor het eerst concrete afspraken over. Het moet ervoor zorgen dat het platteland een plek is waar het aangenaam wonen, werken en leven is. Want hoewel het platteland heel wat troeven heeft, zijn er ook duidelijke uitdagingen op het vlak van dienstverlening, open ruimte, mobiliteit en sociale cohesie. Het plattelandspact brengt alle noden in kaart en toont aan de bewoners van het platteland dat we aan de slag gaan met hun bezorgdheden."
Waardering voor landbouw en natuur, maar ook knelpunten rond dienstverlening, mobiliteit en sociale cohesie
Het pact vertrekt vanuit de noden vanop het terrein. Zo werden toekomstateliers in de verschillende provincies georganiseerd en werd een bevraging afgenomen zo'n 800 Vlamingen. Daaruit blijkt dat mensen willen dat de open ruimte op het platteland beschermd wordt om zowel landbouwactiviteiten als natuur voldoende ruimte te geven in de toekomst. Tegelijkertijd is er een duidelijke behoefte aan meer sociale cohesie in de dorpen en wordt voldoende ruimte gevraagd op ook op het platteland aan economische ontwikkeling te doen.
Drie thema's
Het plattelandspact wil die uitdagingen aanpakken en richt zich op drie concrete thema’s: het dorp als fundament van het platteland, een toekomstgerichte plattelandseconomie en een klimaatrobuuste omgeving.
- Ten eerste plaatst het pact de leefbaarheid van dorpen en landelijke kernen centraal. Minister Crevits ziet daarbij een sleutelrol weggelegd voor dorpshuizen: "Ze vullen leemtes op in dienstverlening én creëren ruimte voor ontmoeting." Het is ook de bedoeling dat elk dorp een toekomstbeeld vastlegt waarnaar gewerkt kan worden, waarbij er aandacht gaat naar voldoende ontmoetingsmogelijkheden, bereikbare voorzieningen en mobiliteit.
- Vervolgens wordt er ook ingezet op een toekomstgerichte plattelandseconomie. Dat gaat zowel om economie in de dorpen, waar het de bedoeling wordt dat kmo’s er makkelijker een plaats kunnen vinden, als in de open ruimte waar zowel kansen liggen voor landbouwers, met klassieke en nieuwe verdienmodellen, als voor toerisme en recreatie. Lokale besturen zullen ook gewezen worden op hun positieve impact die zij kunnen hebben op de ruimte om te ondernemen op het platteland.
- Tot slot heeft het pact aandacht voor het Vrijwaren van de open ruimte. Hierbij zal een samenwerking tussen de verschillende actoren essentieel zijn. De vele uitdagingen waar een antwoord op moet worden geboden, gaande van natuur, landbouw, recreatie, waterbeheer en andere functies moeten daarbij waar mogelijk via lokale samenwerkingsverbanden worden aangepakt.
Kenniscentrum
Binnen de Vlaamse Landmaatschappij wordt een kenniscentrum plattelandsbeleid opgericht dat beleidsmakers en lokale besturen kan ondersteunen in zowel hun dorpen als hun openruimtebeleid. Samen met het middenveld en lokale besturen wordt ook onderzocht of het mogelijk en haalbaar is om de EU-plattelandstoets in Vlaanderen in te voeren onder de vorm van een plattelandsreflex. Die plattelandsreflex moet ervoor zorgen dat er bij nieuwe beleidsmaatregelen rekening wordt gehouden met de specifieke uitdagingen en eigenheid van het platteland door plattelandsorganisaties een stem te geven.
Link met Europa
Het pact ligt ook in lijn met de Europese langetermijnvisie voor de plattelandsgebieden van de Europese Unie (EU) en het EU Rural Pact. Op die manier toont Vlaanderen haar engagement om mee antwoorden te bieden op de uitdagingen in de plattelandsgebieden. Via LEADER-middelen ontvangt onze regio ook Europese subsidies voor de ontwikkeling van het platteland. De middelen ondersteunen lokale projecten die de leefbaarheid, economie en gemeenschap in landelijke gebieden versterken. De prioriteiten die in het Plattelandspact worden aangehaald zullen ook als basis dienen voor de toekomstige toewijzing van de Europese subsidies.