De nieuwe bestuursperiode 2025-2030 brengt een opvallende verjonging in de lokale politiek. Uit het laatste mandatenrapport blijkt dat de gemiddelde leeftijd van gemeenteraadsleden, schepenen en burgemeesters in Vlaanderen fors is gedaald. Jongeren krijgen meer kansen in het lokale beleid, terwijl oudere mandatarissen ruimte maken voor nieuw politiek talent. Tegelijkertijd zien we een toename van vrouwelijke mandatarissen, al blijft de ongelijkheid in bepaalde functies groot.
“Het is bemoedigend om te zien dat steeds meer jonge mensen zich engageren in de lokale politiek. Dit brengt een nieuwe dynamiek in onze besturen. De stijging van het aantal vrouwelijke mandatarissen is eveneens een positieve evolutie, al blijft er werk aan de winkel om tot een volledig evenwichtige vertegenwoordiging te komen. De stem van de kiezer is essentieel maar we zien dat de stemmenkampioen vaak een man blijft. Daarom moeten we vrouwen blijven aanmoedigen om te kiezen voor een lokaal mandaat. Ik wil ook kijken om werk te maken van het verlagen van drempels waardoor vrouwen minder kiezen om een lokaal engagement op te nemen.” – Hilde Crevits
De verjonging en de stijging van vrouwelijke vertegenwoordiging in de lokale politiek zijn het resultaat van verschillende factoren. Politieke partijen zetten sterker in op jongeren en vrouwen, waardoor zij meer kansen krijgen op lijsten en in uitvoerende mandaten. Tegelijkertijd stoppen oudere mandatarissen, waardoor ruimte ontstaat voor nieuw talent. Ook de rol van sociale media in verkiezingscampagnes speelt een belangrijke rol: jonge kandidaten bereiken sneller een breed publiek en worden beter herkend door kiezers.
Lokale politiek wordt jonger
In de vorige legislatuur (2019-2024) bedroeg de gemiddelde leeftijd van gemeenteraadsleden 53,88 jaar. Nu is deze gezakt naar 49 jaar. Ook schepenen (van 52,23 jaar naar 49,32 jaar) en burgemeesters (van 56 naar 51,56 jaar) volgen deze trend. Dit betekent een verjonging van gemiddeld vier tot vijf jaar in de bestuursorganen.
Het aandeel gemeenteraadsleden jonger dan 35 jaar is meer dan verdubbeld: van 7,4% naar 15,2%. Vooral in Limburg en Antwerpen is deze stijging het grootst. Dit toont aan dat jongeren niet alleen vaker kandidaat zijn, maar ook vaker effectief verkozen worden.
Ondanks de instroom van jongere politici blijft de groep tussen 35 en 65 jaar het sterkst vertegenwoordigd. Hun aandeel daalt licht, maar ze blijven de kern vormen van lokale besturen. De daling in deze leeftijdscategorie is grotendeels te verklaren door de verschuiving naar een jongere generatie.
Het aantal gemeenteraadsleden boven de 65 jaar ligt op 13,5%. Dit toont aan dat ervaring en expertise nog steeds gewaardeerd worden in het lokale beleid.
Meer vrouwen in de politiek, maar minder dan 1 op 5 burgemeester is een vrouw
Naast de verjonging is er ook een lichte stijging in het aantal vrouwelijke gemeenteraadsleden. In de vorige legislatuur was 38,3% van de gemeenteraadsleden een vrouw, terwijl dit nu 41,1% is. Dit toont een positieve evolutie, maar de man-vrouwverhouding blijft nog steeds ongelijk, zeker bij burgemeesters, waar slechts 18,8% vrouw is. Bij schepenen zien we een stijging van 37,8% naar 39,6% vrouwen.
Hoewel het aandeel vrouwelijke gemeenteraadsleden en schepenen stijgt, blijft er een duidelijke ongelijkheid bestaan in uitvoerende functies. Er is nog werk aan de winkel. Voor het eerst zien we de samenstelling van de colleges. Binnen de colleges van burgemeester en schepenen zijn er 149 gemeenten waar het aandeel vrouwen onder een derde ligt. 77 colleges tellen slechts 1 vrouw. Terwijl 6 colleges van burgemeesters en schepenen slechts 1 man tellen.
Op het einde van de vorige legislatuur was 31,1% van de gemeenteraadsvoorzitters een vrouw; dit percentage is licht gestegen. Ook in de deputaties en provincieraden is er een genderonevenwicht merkbaar.
De rapporten zijn beschikbaar via https://www.vlaanderen.be/lokaal-bestuur/data-en-tools/mandatendatabank
