Vlaams parlement legt belangrijke rechten vast rond privacy en bezoek voor kinderen en jongeren in jeugdhulp

Publicatiedatum

Deel dit artikel

Het Vlaams parlement heeft het vernieuwde decreet van Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Hilde Crevits rond de rechten van minderjarigen in de jeugdhulp goedgekeurd. Het decreet regelt afspraken rond privacy en contact met de familie, het recht op gezondheidszorg, vrije tijd en onderwijs, inspraak en participatie, bezoek en duidelijke regels voor fouillering, afzondering en fixatie Het decreet maakt heel duidelijk welke rechten kinderen en jongeren hebben als ze in de (residentiële) jeugdhulp begeleiding krijgen. Het decreet regelt de verhouding tussen de minderjarigen, hun ouders, de diensten en de voorzieningen die jeugdhulp aanbieden.

“Net als de samenleving verandert ook de jeugdhulp en de manier waarop we naar kinder- en jongerenrechten kijken. Het bestaande decreet is meer dan 20 jaar oud, en dus hebben we aan wetenschappers gevraagd welke zaken we best opnemen en vernieuwen in een decreet en zijn op die basis met alle betrokkenen in gesprek gegaan om tot deze nieuwe teksten te komen. Hoe zit het met mijn privacy in de jeugdhulp? Mag iemand mijn kamer of mijn spullen doorzoeken? Wat met vrije tijd of bezoek van vrienden en familie? Moet ik mijn smartphone afgeven? Kan ik nog naar mijn gewone school? Kan ik in de jeugdhulp gestraft worden? Allemaal thema’s die een antwoord krijgen in dit vernieuwde decreet. We versterken de rechten van kinderen en jongeren, en daar waar we ze noodgedwongen moeten inperken, versterken we de rechtswaarborgen. Dat gebeurt bijvoorbeeld in situaties van afzondering en fixatie. Daarbij is een goede communicatie tussen kinderen, jongeren, ouders en hulpverleners van groot belang. Daarom zal de actualisering van het decreet worden vertaald naar begrijpelijke taal in brochures en op het internet.” - Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Hilde Crevits

 

Aan de basis van de wijzigingen ligt een onderzoek naar de rechtspositie in gesloten settings van het Steunpunt Welzijn Volksgezondheid en Gezin (Gesloten opvang van minderjarigen in Vlaanderen: een rechtspositieregeling, 2021) waarin uit een internationale vergelijking duidelijk werd aangegeven welke rechten Vlaanderen beter kan regelen. Ook de intersectorale richtlijn voor de preventie en toepassing van afzondering en fixatie in de brede residentiële jeugdhulp werd in het decreet opgenomen, zodat kinderen en jongeren voor deze zeer gevoelige thema’s rechtswaarborgen krijgen. Op die manier wil minister Crevits internationaal opnieuw de toon zetten rond de rechten van kinderen en jongeren in de jeugdhulp.

 

Bij alle wijzigingen ligt veel nadruk op participatie en dialoog met het kind of de jongere en de ouders of de opvoedingsverantwoordelijken. Met dit decreet wil minister Crevits dat jongeren zo gewoon mogelijk kunnen opgroeien, iets wat alle jongeren in de jeugdhulp altijd sterk benadrukken. Daarnaast wordt er ook aandacht besteed aan het recht op vrije tijd en het recht op een aangenaam leefklimaat. Waar rechten uitzonderlijk worden ingeperkt, worden daar vanaf nu striktere voorwaarden aan gekoppeld.

 

Privacy en contact met familie

Veel jongeren in een jeugdhulpvoorziening geven aan dat ze een gebrek aan privacy ervaren. Daarom werd het recht op een eigen kamer, eigen spullen en eigen kleding ingeschreven. Met deze wijziging wil minister Crevits hier meer aandacht aan geven.

 

Ook het recht op bezoek en contact met familie is nu beter uitgewerkt. Als er geen bezoek mogelijk is, moet dit vanaf nu beter gemotiveerd worden ten aanzien van het kind of de jongere in kwestie. Anderzijds krijgen voorzieningen ook de kans om bezoek te beperken als dat in het belang is van de veiligheid van het kind. Je kan je voorstellen dat een kind dat bedreigd wordt of achternagezeten door bijvoorbeeld een tienerpooier, niet graag bezoek krijgt van de pooier, maar dat misschien zelf niet durft beslissen. In afwachting van een beslissing van de jeugdrechter kan in dergelijke situatie een voorziening nu zelf beslissen zo’n bezoek te verbieden.

 

Maar ook andere vormen van contact met familie en/of vrienden – zoals het gebruik van internet en sociale media – werden duidelijk ingeschreven in het vernieuwde decreet.

 

Onderwijs

Elk kind of jongere in Vlaanderen heeft recht op onderwijs. Dit recht werd nu uitdrukkelijk ingeschreven in het vernieuwde decreet. Dat onderwijs vindt het best plaats in de school die de jongere al kent, maar als dat niet lukt omdat het niet kan of niet mag van de jeugdrechter, dan wordt er echt onderwijs in de voorziening geregeld. Minister Crevits vindt het belangrijk dat onderwijs en jeugdhulp hier samen op inzetten, want onderwijs is de beste manier om opnieuw aansluiting te vinden bij het gewone opgroeien en een toekomst uit te bouwen.

 

Vrijheidsbeperkende maatregelen

Voorzieningen zullen ook sterk focussen op een preventiebeleid, zodat het gebruik van afzondering en fixatie vermeden wordt. Als het toch gebeurt, kan dit enkel onder strikte voorwaarden. Zo moet er een ernstig en acuut gevaar zijn voor het kind of de jongere zelf of de omgeving vooraleer er wordt overgegaan tot afzondering of fixatie. Daarbij moet deze maatregel bijvoorbeeld een laatste redmiddel zijn. Het mag niet langer duren dan nodig en gebeurt deze op maat van de minderjarige of de ouders. De minderjarige moet tijdens de maatregel de mogelijkheid hebben om in contact te staan met een jeugdhulpverlener. Fixatie om ontwikkelingskansen te stimuleren, kan dan weer wel nog. Denk hierbij bijvoorbeeld aan personen met een ernstige motorische handicap voor wie fixatie nodig is om een wandeling in een rolstoel te kunnen maken. Maar ook hier moet er een uitgewerkt beleid rond zijn en zijn voorafgaand overleg en goede afspraken met de kinderen zelf en de ouders noodzakelijk.

 

Participatief traject

 

Het nieuwe decreet werd vooraf voor advies voorgelegd aan de Vlaamse Raad Welzijn, Volksgezondheid en Gezin en aan de Vlaamse jeugdraad. De teneur van die inhoudelijke adviezen is positief. Er is ook veel waardering voor het uitgebreid participatief traject dat aan het decreet voorafging.

 

In het Jaarverslag van de Commissie van Toezicht op de Jeugdinstellingen vraagt de kinderrechtencommissaris onder meer om in te zetten op een positief leefklimaat, aandacht te hebben voor privacy en contacten met familie en vrienden, disproportionele afzondering onder dwang te vermijden en zorgzaam en alert te zijn bij fouilles. Met dit decreet geeft de minister gehoor aan belangrijke aanbevelingen en aandachtpunten, die door de commissie werden geformuleerd.

 

“De rechten van kinderen in voorzieningen zijn vandaag opnieuw een heel actueel debat. Ik ben bijzonder opgetogen dat we dit decreet, na een heel participatief traject met grote betrokkenheid van zowel cliënten, ouders als voorzieningen en administraties, in het parlement kunnen stemmen. Het is tekenend voor de tomeloze inzet en het grote verantwoordelijkheidsgevoel van zovelen in de jeugdhulp, en ondanks de grote uitdagingen die er liggen op vlak van het vinden van voldoende personeel, bereid zijn om de mouwen op te stropen om dit decreet in het belang van de kinderen in de praktijk om te zetten. We mogen fier zijn op onze jeugdhulp.” - Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Hilde Crevits 

Nieuws

Minister Crevits sluit niet-erkende voorzieningen van Serving You in Bredene

Vlaams minister voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Hilde Crevits beslist om het niet-erkende woonzorgcentrum en psychiatrisch verzorgingstehuis Serving You in Bredene definitief te sluiten. De bewoners die er momenteel nog verblijven, zullen worden begeleid naar een oplossing die voldoet aan hun noden. Er zal hiervoor nauw samengewerkt worden met de gemeente Bredene. Burgemeester Steve Vandenberghe reageert tevreden

Nieuwe OverKop-huizen in Roeselare, Tielt, Izegem, Eeklo, Zelzate, Tongeren, Bilzen en Grimbergen

Vlaams minister van Welzijn Hilde Crevits heeft beslist om 8 nieuwe OverKop-huizen te erkennen in Vlaanderen. Het gaat om Roeselare, Tielt en Izegem in West-Vlaanderen. Eeklo en Zelzate in Oost-Vlaanderen. Tongeren en Bilzen in Limburg, en het Vlaams-Brabantse Grimbergen. Daarmee telt Vlaanderen straks 69 OverKop-huizen, 5 jaar geleden waren dat er nog maar 5. Jongeren kunnen er spontaan terecht voor allerhande activiteiten, maar vinden er ook een luisterend oor of gepaste hulp wanneer ze zich minder goed in hun vel voelen. Het gaat om extra investering van zo’n 572.000 euro.  

Proefprojecten in West-Vlaanderen en Antwerpen testen innovatieve zorgplanningstool Alivia uit

Vlaams minister voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Hilde Crevits ging vandaag op huisbezoek bij de 88-jarige Frans Vandeputte in Avelgem. Hij is een van 40 zorgbehoevende personen die met een team van zorgverleners Alivia zullen uittesten: een nieuw digitaal instrument om een zorgcoördinatie en zorgplanning op te stellen en data te delen. Een primeur voor Vlaanderen en het eerste instrument waarbij de zorgbehoevende persoon zelf en diens mantelzorger volwaardig toegang toe hebben én ook de aansturing en controle over hebben. Alivia zal toelaten de zorg en ondersteuning in complexe zorgsituaties op een andere, innovatieve en vooral betere manier te organiseren: doelgericht, met een intense samenwerking tussen zorgverleners en welzijnswerkers en met de wensen en noden van de zorgbehoevende persoon centraal.